Grietje Sikkes (1886-1973)

Grietje Sikkes Dijkstra werd op maandag 28 juni 1886, om 23.00 uur in de avond te Wier geboren. De dag erna was het haar 36-jarige vader Sikke Minnes die aangifte kwam doen namens hem en zijn 2 jaar jongere vrouw Lijsbert Plat. Daarmee was Grietje het 6e kind in het gezin van Sikke en Lijsbert. De jonggeborene wist het niet, kon het niet weten, maar haar zusje Aafke en haar broertje Ulbe waren binnen het 1e levensjaar al overleden. Twee jaar later zou het laatste kind in het gezin geboren worden, en zo groeide Grietje dus op met 3 oudere broertjes en zusjes en 1 jonger zusje.

Haar ouders zou ze maar heel kort kennen, want haar moeder overleed in 1892, toen Grietje nog maar 5 jaar oud was. Hij vader hertrouwde snel (in 1893), maar tot overmaat van ramp overleed hijzelf in 1895. Grietje was nog maar 7 jaar oud was, had haar beide biologische ouders verloren en bleef met haar broertjes en zusjes achter bij haar stiefmoeder. Zeer waarschijnlijk echter zijn de kinderen bij broers en zusters van vader Sikke ondergebracht en daar opgegroeid, want de naam van stiefmoeder Antje Zuiderbaan komt in de verdere documenten niet meer voor.

1989020

Grietje was 20 jaar oud, toen ze op zaterdag 2 februari 1907 in het huwelijk trad met de 21-jarige Wopke Heeringa. Wopke was arbeider van beroep en was op den zestienden maart 1885 des namiddags ten zeven ure te Tzummarum geboren. Hij was de zoon van Harmen Heeringa en Antje Rinsma. Grietje was in 1907 zonder beroep en woond te Dongjum. In de trouwakte lezen we dat zij de laatste zes maanden in St. Jacobiparochie woonachtig was geweest. En dat terwijl ze in januari 1907 (een maand voor haar huwelijk) in Tzummarum zou bevallen van haar eerste kind. Het was haar schoonvader Harm Heeringa die de aangifte deed, dus het is aannemelijk dat zij bij haar schoonouders thuis is bevallen. In de trouwakte staat vervolgens dat Freerk Minnes, de broer van Grietje’s overleden vader, tot voogd was aangesteld en toestemming tot het huwelijk gaf. Zowel Grietje als Wopke verkeerden in behoeftige omstandigheden en waren niet in staat de kosten van de diverse aktes en papieren zelf te bekostigen. Als getuigen traden op:

  • Bouwe van den Berg, 46 jaar, klerk, woonachtig te Sexbierum
  • Willem Salverda, 21 jaar, zonder beroep, woonachtig te Sexbierum
  • Jelle Abbring, 28 jaar, veldwachter, woonachtig te Sexbierum
  • Pieter Stedehouder, 58 jaar, klerk, woonachtig te Sexbierum

Wopke en Grietje kregen de volgende kinderen:

  1. Antje, 8 januari 1907 Tzummarum-  vooralsnog onbekend
  2. Levenloos kind op 30 oktober 1910 te St. Jacobiparochie
  3. Sikke, 8 april 1918 te St. Jacobiparochie – 3 oktober 1958 St. Jacobiparochie (40 jaar)
  4. Elisabeth, 29 augustus 1919 Het Bildt

atlantis-12

Wopke was op zaterdag 17 december 1904 goedgekeurd voor militaire dienst. Dat betekende trouwens niet dat hij zich direct moest melden; pas op donderdag 1 maart 1906 werd hij ingelijfd bij het 9e Regiment Infanterie. Op vrijdag 30 november van dat jaar (hij was dus toen 9 maanden in dienst) ging hij met groot verlof, zodat hij op 2 februari 1907 met Grietje in het huwelijk kon treden. Maar groot verlof betekende niet het einde van de diensttijd. Zo zien we in zijn militaire gegevens dat hij ook op 26 september 1908 en op 28 september 1912 met groot verlof ging. Op de hete, zomerse zondag 1 augustus 1915 werd hij overgeplaatst naar de landweer (ofwel de verdedigingslinies). De Eerste Wereldoorlog was precies een jaar oud en Nederland bleef uiterst waakzaam.

Veel Friese soldaten zijn gelegerd in Tilburg. De stad herbergt duizenden militairen waarvan velen in geïmproviseerde onderkomens. De leefomstandigheden van de militairen zijn op heel veel plaatsen ver onder de maat. In 1915 beschrijft een commandant de mensonterende toestanden. Hij treft bij aankomst een onderkomen aan dat zich in een zeer onzindelijke staat bevindt. Het oude stro ligt nog in de slaapvertrekken en is vermengd met etensresten. Het erf is een dikke modderbrij zodat men altijd natte voeten krijgt bij de gang naar de 7 privaten (overvol en met faeces besmeurd) of de keukenwagen. De wasgelegenheid bestaat uit een goot met een 8-tal wasblikjes en 5 kranen. De enige gelegenheid om kleding te drogen is de recreatiezaal. Hierin bevinden zich twee kachels, waarvan één niet wil branden en de ander sterk rookt. De compagnie is verder gelegerd in twee slaapzalen, op stro, zonder strozakken en met één zeer dunne moltondeken. Muizen en ratten lopen er rond. “Het optreden eener besmettelijke ziekte of van ongedierte treft op deze wijze een groot aantal mannen tegelijk. De slaapzalen zullen door de onvoldoende gelegenheid van drogen dus vochtig worden; bovendien bestaan er gegronde klachten over koude en tocht. Mocht de winter strenger worden, dan zullen zich aandoeningen der luchtwegen in sterke mate voordoen.” Honderden overlijden door ziekte of door ongevallen tijdens de dienst.

Zoals we zagen ging Wopke op 1 maart 1906 onder de wapenenen. Hij zou uiteindelijk op dinsdag 31 december 1918 uit dienst worden ontslagen omdat zijn diensttijd er (eindelijk) opzat. Een beschrijving hebben we niet van hem, we weten alleen dat hij 1 meter en 655 millimeter groot was en dat hij in 1906 veldarbeider als beroep liet aantekenen.

In 1909 (toen dus nog wederom op groot verlof) vervoegde Wopke zich bij notaris Tadema in St. Jacobiparochie om 1 van 12 beschikbare percelen bouwland te St. Jacobiparochie te huren. Een van de andere huurders was trouwens Minne Sikke Dijkstra, een broer van Grietje. In 1914 zat Wopke er weer, wederom bij notaris Tadema, wederom om de huur van een perceel bouwland te St. Jacobiparochie vast te leggen. En inderdaad: wederom was Minne Sikkes Dijkstra, de broer van zijn vrouw, ook aanwezig.

Het is jammer, maar daarna verliezen we het gezin uit het oog. Ze verdwijnen – genealogisch gezien – van het toneel en komt hun naam in de geraadpleegde bronnen niet meer voor. Op vrijdag 19 augustus 1955 was het Sipke (verder geen achternaam; zeer bijzonder), bode ener begrafenisvereniging die liet noteren dat Wopke Heeringa die middag om 13.00 uur was overleden. Wopke Heeringa werd 70 jaar oud.

Overlijden Wopke H1

Overlijden Wopke H3

Overlijden Wopke H2

Grietje overleefde hem nog vele jaren en zou op vrijdag 26 oktober 1973 – na een smartelijk lijden – overlijden. Ze werd 87 jaar oud en werd op maandag 29 oktober begraven.

Overlijden Grietje D21

Overlijden Grietje D1