Maartje Freerks (1888-1975)


Maartje D1

Plaats In De Stamboom
Ouders: Freerk Minnes Dijkstra (1853-1930) & Klaasje Arjens Vis (1854-1928)
Grootouders: Minne Sikkes Dijkstra (1825-1871) & Aafke Hielkes van der Meulen (1817-1897)
Overgrootouders: Sikke Thomas Dijkstra (1793-1838) & Antje Minnes Braaksma (1795-1851)
Betovergrootouders: Thomas Meinderts Dijkstra (1754-1814) & Antje Foppes Fopma (1749-1823)

Vader Freerk Minnes Dijkstra was 35 jaar oud, toen hij zich op dinsdag 2 oktober 1888 bij de Burgerlijke Stand van de gemeente Menaldumadeel vervoegde. Daar liet hij noteren dat op den tweeden dag dezer maand October, des middags twaalf uur, te Wier een kind van het vrouwelijk geslacht was geboren, aan welk kind de voornaam wordt gegeven van Maartje. En zo werd Maartje het 9e kind in het gezin van vader Freerk en moeder Klaasje Arjens Vis.

Ver weg, in de beruchte Londense achterbuurt Whitechapel, had de moordenaar op 30 september 1888 in minder dan een uur tijd twee prostituees vermoord. Daarmee kwam het aantal moorden in totaal op vier. Angst en paniek hield Londen in het najaar van 1888 in haar greep, zeker toen de moordenaar in november 1888 andermaal toesloeg. Kranten over de gehele wereld maakten melding van de gruwelen die in Londen plaatsvonden, ook de Nederlandse kranten. De bijnaam van die moordenaar is tot op de dag van vandaag meer dan bekend: Jack the Ripper.

The-true-Jack-the-Ripper-never-identified

Maartje trouwde op dezelfde dag, in hetzelfde stadhuis als haar oudere broer Jan. Sterker nog: Jan ging eerst, direct gevolgd door Maartje. Zijzelf was nog maar 19 jaar jong, toen ze op zaterdag 9 mei 1908 in het huwelijk trad met de 27-jarige Lieuwe Ages Hiemstra. Lieuwe was de 1e van 8 kinderen in het gezin van vader Age Jelles Hiemstra (geboren te Welsrijp) en moeder Antje Bokma. In 1881 liet vader Age noteren dat zijn zoontje Lieuwe op vrijdag 7 januari 1881, des namiddag ten twee ure te Bajum en zijn bijzijn was geboren. Lieuwe’s familie kwam een aantal keren in aanraking met de wet. Zo moest vader Age in november 1894 voor de rechtbank verschijnen. In de krant stond te lezen:

A.H., arbeider te Dongjum, is – ter zake dat hij den 7 October l.l. zijn buurvrouw, de wed. H. de Vries, na een twist tusschen een jongen van hem en een van haar, een slag in het aangezicht heeft gegeven – schuldig verklaard aan mishandeling en veroordeeld tot 3 dagen gevangenisstraf. 

In 1908 konden ze het nog niet weten, maar in 1922 zou ook haar broer Gerrit voor mishandeling moeten voorkomen. Hij werd veroordeeld tot 20 gulden boete, of 20 dagen gevangenisstraf indien hij de boete niet kon betalen. Maar terug naar de huwelijksdag van Maartje en Lieuwe. De ouders van Maartje en de vader van Lieuwe waren bij het huwelijk aanwezig. Lieuwe’s moeder Antje Bokma was toen al overleden. Lieuwe en Maartje woonden in 1908 beiden te Dongjum. Als getuigen traden op:

  • Jan Alkema, 47 jaar, veldwachter, woonachtig te Achlum
  • Jelle Terluin, 37 jaar, veldwachter, woonachtig te Midlum
  • Reltje Bos, 30 jaar, veldwachter, woonachtig te Peins
  • Douwe Groenveld, 65 jaar, secretariebeambte, woonachtig te Franeker

Lieuwe had zich in 1901 moeten melden bij de Nationale Militie, voor de militaire keuring. Hij werd goedgekeurd en op 5 maart 1901 ingelijfd als soldaat. Toen hij in 1908 in het huwelijk trad, was hij nog altijd dienende in het leger.

Maartje D3

Maartje en Lieuwe kregen de volgende kinderen:

  1. Antje, 2 januari 1914 te Dongjum – 21 december 2002 te Franeker (88 jaar)
  2. Aafke, 14 juli 1928 te Franeker –
  3. Klaasje, 4 april 1930 te Franeker –

Op woensdag 16 mei 1917 verruilden Maartje en Lieuwe Dongjum voor Franeker. Ze gingen wonen op de Harlingerweg 23. Vlak buiten onze langsgrenzen bereikte de waanzin van de 1e Wereldoorlog het zoveelste dieptepunt, toen de Engelsen op donderdag 7 juni 1917 (3 weken na de verhuizing van Maartje en Lieuwe) 19 mijnen, met een explosieve kracht van 431.700 kilogram, tot ontploffing brachten. De schokgolf was voelbaar in Parijs en het geluid van de explosie kon in Londen worden gehoord. Op zaterdag 23 juni 1945 (dus vlak na de 2e Wereldoorlog) verhuisden Maartje en Lieuwe naar de Kamstrastraat 1 te Franeker, waar ze vervolgens 11 jaar zouden blijven. Op woensdag 15 augustus 1956 verhuisden ze voor de laatste maal, ditmaal naar de Parklaan 26 te Franeker.

Harlingerweg

Er is vrijwel niets bekend over het leven van Maartje en Lieuwe. De laatstgenoemde was veldarbeider van beroep en huurde in 1912 een stukje grond in Dongjum. Maar welk beroep hij later in Franeker uitoefende is niet bekend. Zijn naam komt niet voor in officiële stukken of de kranten gedurende zijn leven. Van Maartje is nog minder bekend, alleen een handjevol aktes is achtergebleven.

Het was volop zomer, maar het was een frisse, bewolkte dag, met harde windstoten en temperaturen die rond de 19 graden schommelden. Het was maandag 15 juli 1957, toen Lieuwe Hiemstra om 10 minuten over 9 in de ochtend te Leeuwarden overleed. Aangifte werd gedaan door Dirk Staalstra, bode ener begrafenisvereniging, wonende te Franeker. Lieuwe Ages Hiemstra werd 76 jaar oud.

Het overlijden van Lieuwe helemaal onderaan:

Overlijden Lieuwe

Maartje zou haar man ruim 18 jaren overleven. Ze sleet haar laatste jaren in het Rusthuis Nieuw Klaarkamp aan de Lycklamastraat te Franeker. Ze overleed op 21 november 1975, zacht en kalm, en werd bijgezet in het graf van haar man op de Algemene Begraafplaats te Franeker. Maartje Freerks Dijkstra werd 87 jaar oud.

Overlijden Maartje D