Sikke Thomas (1793-1838)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Thomas Meinderts Dijkstra (1754-1814) & Antje Foppes Fopma (1749-1823)

Sikke Thomas Dijkstra werd op woensdag 11 december 1793 te Beetgum geboren en op zondag 12 januari 1794 gedoopt. Daarmee was hij de laatste van de kinderen van zijn ouders Thomas Meinderts en Antje Foppes. Maaike (1781), Meindert (1784), Foppe (1784), Meindert (1786), Anne (1788) en Alle (1790) waren hem al voorgegaan.

Beetgum

Tussen Beetgum en Beetgumermolen lag in die tijd het landgoed Groot Terhorne (sinds 1496). Het landgoed was in de jeugd van Sikke Thomas in het bezit was van Georg Wolfgang Carel Duco thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg. Dan weet je het wel. Het enorme landgoed was onder andere befaamd om zijn schitterende tuinen en de Prins van Oranje en Koning Willem III zouden rond 1850 zelfs naar Beetgum afreizen om de bloemen te bewonderen. Een soort voorloper van de Keukenhof dus eigenlijk. Sikke Thomas was gardenier van beroep, wat zowel boer als hovenier kan betekenen. Nu was de afstand tussen de gewone man en de heren van stand natuurlijk onwaarschijnlijk groot en je zou toch denken dat die twee werelden nooit samen konden komen. En toch is dat niet helemaal waar. Sikke Thomas heeft wel degelijk een telg van die adellijke familie ontmoet, heeft hem de hand geschud en zaken met hem gedaan.

Heden, den vijfden December achttienhonderd vijfentwintig, verscheen den Hoog wel geboren Heere Georg Frederik Baron thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg, residerende op Groot Terhorne te Beetgum bij de notaris om een deel van zijn landerijen te verhuren aan de hoogste bieders. Er is bij de eindelijke oproeping gebleken dat het hoogst is geboden, en dientengevolge huurder zijn geworden, zoals het officieel in de akte werd opgenomen. Sikke Tomas (zonder h), gardenier te Beetgum, huurde twee percelen: het eerste voor een bedrag van drieëntwintig guldens, vijfentwintig cents en de tweede voor tien guldens. In beide gevallen stond zijn broer Alle Tomas Dijkstra, gardenier aldaar, borg van hem. Broer Alle Tomas huurde ook een perceel en wel voor negenenzestig guldens! Zijn broer (en dus ook Sikke’s broer) Foppe Tomas, gardenier aldaar, stond borg voor hem. En zo waren de gebroeders Dijkstra dus heel even in het gezelschap van een man van adel en een onvoorstelbaar lange naam.

Groot Terhorne werd in 1879 gesloopt en heeft plaats gemaakt voor…..een voetbalveld. Alleen de voormalige vijver van het landgoed is nog duidelijk zichtbaar in het landschap.

i9

Sikke Thomas was een oorlogskind, zouden we kunnen zeggen, want in de winter van 1794/1795 marcheerden de Franse legers van Napoleon (jawel, die van het tapijt) over de bevroren rivieren ons land binnen. En daarmee begon de Franse bezetting, die tot 1813 duurde. Van de oorlogsdagen zal hij geen weet hebben gehad (daarvoor was hij nog veel te klein), maar van de bezetting des te meer. Al was het alleen al vanwege het feit dat in 1811 het gebruik van de achternaam officieel in gebruik genomen werd. Helaas zijn de documenten uit Menaldumadeel hieromtrent allemaal verloren gegaan, maar we weten uiteraard dat de familie voor Dijkstra koos (wonend aan de dijk).

Er zijn geen militaire gegevens van Sikke Thomas gevonden. Gelukkig maar, want door de bezetting was Nederland een Franse provincie geworden en werden ook Nederlanders opgeroepen om in het Franse leger te dienen. Sikke Thomas is de dans dus op de een of andere manier ontsprongen, hoewel zijn geboortejaar 1793 wel in aanmerking kwam voor de militaire keuring. Of hij afgekeurd of uitgeloot is, weten we niet. In ieder geval heeft hij geluk gehad, want van alle Nederlanders die onder Napoleon moesten dienen, is 70% gestorven.

napol

Tot halverwege de 19e eeuw was Europa in een greep van koude winters en natte zomers. Dat betekende dat de dorpen en ook steden regelmatig in een modderpoel veranderden. Soms zelfs zo erg dat steden zoals Leeuwarden wekenlang niet bereikbaar waren vanwege de modder. Het schaatsen in die tijd was dan ook niet zozeer een vermaak, maar een uitgelezen kans om goederen over het ijs te kunnen verplaatsen. Pas in 1840 werden de eerste verharde wegen in Friesland aangelegd, waarbij de Leeuwarderweg (1842) als eerste klaar was. Maar in de kleine dorpjes zou het nog lang aanmodderen zijn.

In 1813, toen Sikke dus 19 jaar oud was, overleed  zijn vader Thomas. En dus was zijn vader er niet bij toen Sikke op zondag 10 augustus 1817 in Menaldumadeel in het huwelijk trad met Antje Minnes Braaksma. Het was een regenachtige dag, met temperaturen rond de 15 °C. Antje Minnes – aldus een gevonden akte – was van doopsgezinde religie, maar was in haar jeugd niet gedoopt. Waardoor er geen akte aanwezig was waaruit haar leeftijd kon worden vastgesteld. En dus meldden de volgende personen zich op 2 augustus 1817 bij de Burgelijke stand: vader Minne Ruurds Braaksma, Ruurd Minnes Braaksma (broeder van de aanstaande bruid), Obbe Thomas Westra (goede vriend), Lutje Thomas Westra (goede vriend) Wybe Herres Dokkers (goede vriend), Henne Dirks Tiestra (goede vriend) en Adam Roekes Roepsma (goede vriend), en allen verklaarden dat Antje Minnes geboren is te Berlikum, den agtentwintigsten maart 1795, voor reden van wetenschap gevende dat zij haar van de jeugd hebben gekend. En dat was dus dat. Antje Minnes was geboren in Berlikum (ofwel: Bertlsum), op 28 maart 1795 en was dus 22 jaar oud toen zij met Sikke Thomas in het huwelijk trad. De getuigen:

  • Alle Thomas Dijkstra, 26 jaar, boerenknecht, woonachtig te St. Annaparochie, broeder van de gehuwden man 
  • Foppe Thomas Dijkstra, 33 jaar, gardenier, woonachtig te Beetgum, insgelijks broeder van de gehuwden man
  • Ruurd Minnes Braaksma, 26 jaar, gardenier, woonachtig te Berlikum, broeder der gehuwden vrouw
  • Obbe Thomas Westra, 48 jaar, veldwachter, woonachtig te Berlikum, goede vriend

Samen kregen zij de volgende kinderen:

  1. Thomas,  27 december 1819 te Beetgum – 25 mei 1820 te Beetgum (4 maanden)
  2. Thomas, 15 augustus 1821 te Beetgum – 24 april 1864 te Beetgum (42 jaar)
  3. Minne, 13 november 1825 te Beetgum – 25 maart 1871 te Wier (45 jaar)
  4. Sijtske, 4 oktober 1829 te Beetgum – 1 november 1829 te Beetgum (27 dagen)
  5. Anne, 4 oktober 1829 te Beetgum – 17 november 1829 te Beetgum (1 maand en 13 dagen)

Ook hier een tweeling, hoewel ze beide binnen twee maanden overleden. Alleen Thomas en Minne zouden de volwassen leeftijd bereiken.

Pic27

In 1827 overleed Ludwig van Beethoven en ook in Nederland werd hier verslag van gedaan. Zo schreef onze correspondent ter plaatse: Weenen, den 22 Maart. De beroemde Beethoven ligt, sedert vier maanden, ziek, en lijdt veel aan het water. Zoo zijn leven daarvoor niet in gevaar is, zal hij toch langen tijd verstoken zijn van de uitoefening van zijner kunst. Dit stukje tekst moest overgebracht worden van Oosterijk naar Nederland en verscheen dan ook pas op 10 april in de krant. Beethoven overleed op 27 maart 1827, dus toen het nieuws van zijn ziekte de krant haalde, was hij al 14 dagen dood. Maar het kon nog vreemder. In Engeland was een van zijn bewonderaars zo geschokt door het nieuws van Beethoven’s ziekte en de armoedige omstandigheden waarin de beroemde componist leefde, dat hij op 30 maart een grote inzamelingsactie startte om hem er weer bovenop te helpen. Dit was 4 dagen nadat Beethoven was overleden. Maar uiteindelijk begon het nieuws dan toch langzaam door te dringen. Veel kranten deden zijn dood af met één enkele zin, vaak als een soort PS onderaan een artikel, zo van: oh ja, die jongen van Beethoven is ook overleden. Meer woorden werden er niet aan vuil gemaakt. Zo schreef een journalist op 20 april, dus bijna een maand na het overlijden van Beethoven, dat in Wenen de beroemde toonkunstenaar Lodewijk van Beethoven (zelfs de voornaam werd blijkbaar vertaald) was overleden. Beroemd door de meesterlijke wijs, waarmede hij het klavier bespeelde. 

Sikke Thomas overleed tenslotte op 17 mei 1838, om 22.00 uur in een huis, genummerd 54 te Berlikum (en dus niet Beetgum). Hij werd slechts 44 jaar oud. In de akte kunnen we zien dat zijn vrouw Antje Minnes Inlandsche Kramersche van beroep was. Dat betekende dat zij met koopwaar langs de deuren ging.

Berlikum

Antje Minnes hertrouwde op 25 januari 1843 (op 47e jarige leeftijd) met Pieter Folperts Baarda. Ze overleed 8 jaar later, op 23 januari 1851, om 20.30 uur, in een ongenummerd huis in Menaldum. In haar overlijdensakte staan twee fouten. In de eerste plaats is zij 55 jaar oud geworden en niet 56 jaar. De tweede fout betreft haar geboorteplaats. Zagen we bij haar huwelijk nog dat het halve dorp werd opgetrommeld om te verklaren dat zij in Berlikum geboren was, bij haar overlijden werd Heerenveen als geboorteplaats opgegeven.

Menaldum