Thomas Foppes (1819-1893)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Foppe Thomas Dijkstra (1784-1859) & Ybeltje Hendriks van der Meulen (1786-1821)
Grootouders: Thomas Meinderts Dijkstra (1754-1814) & Antje Foppes Fopma (1749-1823)

Er waren eens drie gebroeders: Foppe, Meindert & Sikke, die op den veertienden der maand Julij 1819, des voormiddags ten elf uren bij de Burgerlijke Stand naar binnen stapten. Daar liet Foppe Thomas Dijkstra, als trotse vader, noteren dat op maandag 12 juli 1819, des avonds ten zes uren zijn vrouw Ybeltje Hendriks van der Meulen te Beetgum was bevallen van een jongen die ze Thomas zouden noemen. En zo werd het in de akte vastgelegd. De drie mannen, alle drie guardenier (kweker van groenten) van beroep, ondertekenden de geboorteakte.geb Thomas

Thomas Foppes was het derde kind in het gezin. Zijn zusje Janke was in 1811 geboren en was dus acht jaar oud toen haar broertje ter wereld kwam. Het tweede kind, ook een Thomas, was in 1815 geboren, maar was op 2-jarige leeftijd overleden. En dus werd het nieuwgeboren kind andermaal een Thomas. Het is vrij onwaarschijnlijk dat Thomas op latere leeftijd nog een herinnering aan zijn moeder heeft gehad, want zij stierf precies twee jaar na zijn geboorte. Vier dagen na zijn 2e verjaardag om precies te zijn. Vader Foppe hertrouwde niet en voedde Janke (10 jaar oud toen haar moeder overleed) en Thomas alleen op.

In het verre verleden stond Beetgum bekend als Badegum, omdat de zee aldaar aan het kerkhof spoelde en men aldaar in het water kon baden. Net als zijn vader, zijn ooms en zijn opa, werd Thomas Foppe guardenier, een groentekweker. Zijn opa Thomas Meinderts was het al in 1754, dus het zat in het bloed. Beetgum was een enclave van de Dijkstra’s en van halverwege de 18e- tot minimaal halverwege de 20e eeuw zouden ze er geboren worden, trouwen en overlijden. Thomas Foppe meldde zich in 1837 voor de keuring van de Nationale Militie (militaire dienst), waar hem ten deel viel het Nummer 18, hetwelk hem tot de dienst verpligte, en hij daaraan heeft voldaan door Nummerwisseling. Met andere woorden: Thomas betaalde een andere jongen om de diensttijd van hem over te nemen. Dat betekende dat de familie Dijkstra aardig boerde, want voor veel arbeiders was het simpelweg financieel onmogelijk hun zoon vrij te kopen. Thomas mocht zich dan hebben uitgekocht, maar zoals we verderop zullen zien was dit nog niet helemaal het einde van zijn “militaire” loopbaan.

In 1841 huurde hij een perceel bouw- en greidland tussen Beetgum en Menaldum voor de periode van 7 jaar. De verhuurder was Georg Frederik baron Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, die op het landgoed (de State) Groot Terhorne resideerde. Terhorne was een stevig slot, inclusief slotgracht en had in roerige tijden al vaak wederstand kunnen bieden, omdat zij meermalen besprongen was. Dat Georg Fredrik trouwens een man van aanzien was, blijkt wel uit het feit dat op diezelfde dag 63 anderen een perceel land van hem huurden. De huursom bedroeg 3.488 gulden per jaar, wat nu neer zou komen op 73.635 gulden, ofwel 33.414 euro.1GrootTerhorne

Op woensdag 31 mei 1848 trad de 28-jarige Thomas in het huwelijk met de 25-jarige Jantje Ritskes Fierstra. Jantje was op dinsdag 11 maart 1823, des morgens ten vijf ure te Beetgum geboren en was het 1e van de in totaal acht kinderen van vader Ritske Pieters Fierstra (landbouwer) en moeder Antje Jelles Bottinga. De vader van Thomas was bij de plechtigheid aanwezig (zijn moeder was immers overleden). Bij Jantje was het precies andersom; haar moeder was aanwezig, haar vader was inmiddels overleden (1841). En zo zien we de handtekeningen van Thomas en zijn vader, en die van Jantje en haar moeder. De laatstgenoemde ondertekende de akte met: A.J. Bottinga wdw R.P. Fierstra. (dus weduwe van). Als getuigen traden op:

  • Augustus Goetius van Dalsen, 36 jaar, secretaries der Grieteny Menaldum, woonachtig te Dronrijp
  • Christiaan Michiel de Vries, 42 jaar, veldwachter, woonachtig te Deinum
  • Sijmon Brouwer, 37 jaar, veldwachter, woonachtig te Dronrijp
  • Martinus Jonker, 42 jaar, veldwachter, woonachtig te Menaldum

Handtek Huwelijk

Thomas en Jantje kregen samen de volgende kinderen:

  1. Foppe, 30 juni 1849 te Beetgum – 12 juni 1918 te Beetgum (68 jaar)
  2. Antje, 04 mei 1853 te Beetgum – 02 maart 1932 te Beetgum (78 jaar)

Zoals eerder beschreven had Thomas de diensttijd kunnen ontlopen door iemand anders in zijn plaats te laten gaan. Dat was echter niet het einde van het verhaal, want in 1813 was bij wet besloten dat er schutterijen opgericht moesten worden. Niet alleen om de rust en orde te handhaven, maar ook om het land te verdedigen bij buitenlandse aanvallen. In 1827 werd bepaald dat 2% van de mannen tussen 25 en 34 jaar oud schutter-plichtig was. Ook werd bepaald dat er dienstdoende en rustende schutterijen moesten worden opgericht. Het omslagpunt lag bij het aantal inwoners van de gemeente: zodra er meer dan 2500 inwoners waren, moest een dienstdoende schutterij opgericht worden. Deze mannen hielden dan ook regelmatig exercitie en schietoefeningen. Telde de gemeente minder dan 2500 inwoners, dan kon volstaan worden met een rustende schutterij. Deze mannen werden wel opgeroepen en geregistreerd, maar oefenden niet. Thomas was aangesloten bij het 4e bataljon, 1e compagnie van de rustende schutterij. Hij bleef (in)actief ingeschreven tot september 1870 (dus tot zijn vijftigste) en werd toen eervol ontslagen.

Dat Thomas Foppes een betrouwbaar man was, blijkt uit verschillende krantenknipsels. De eerste is uit 1858. In de advertentie kunnen we lezen dat na het overlijden van de weduwe Auke Johannes Osinga, de boedel verkocht zou worden. Onderaan de advertentie staat: Inlichtingen en aanwijzingen zijn inmiddels te bekomen bij Thomas Foppes Dijkstra, nabij Beetgumermolen. In de advertentie zien we dat er nog verschil werd gemaakt tussen Dijkstrahuizen onder Beetgum en Beetgumermolen. Later zou dit alles onder de naam Beetgumermolen worden samengevoegd.

1858

De andere krantenknipsels stammen uit oktober 1880 en 1888, waarin werd aangekondigd dat Thomas Foppes was toegetreden tot de collegiën van zetters voor ’s rijks directe belastingen. Een zetter was iemand die van overheidswege ieders aandeel in een bepaalde belasting of omslag vaststelde en in veel gevallen de belasting zelf ook inde. Al met al was het een verantwoordelijke taak en het zegt iets over zijn rol in het dorp Beetgum.

Het jaar 1888 was ook de robijnen huwelijksverjaardag van Thomas en Jantje. Veertig jaar waren ze getrouwd inmiddels en de kinderen en hun partners lieten op dinsdag 29 mei 1888 de volgende advertentie in de krant plaatsen:

1888

Het 45-jarige huwelijksjubileum zou Thomas net niet meer halen, want hij overleed op dinsdag 07 maart 1893, des morgen half zes uur in zijn geboortedorp Beetgum. In de overlijdensakte zien we dat hij dan nog steeds al gardenier werkzaam is. Thomas Foppes Dijkstra werd 73 jaar en 8 maanden oud.

overl Thomas 2

overl Thomas 3

En zo bleef Jantje Fierstra, na 44 jaar huwelijksjaren, alleen achter. Zij zou het dan ook nog meemaken dat het dorpje Beetgum heel even nationale bekendheid kreeg. Het gebeurde allemaal op donderdag 5 december 1895, twee jaar na de dood van haar man. Laat op die avond drongen drie gemaskerde mannen een woning in het dorp Britsum binnen, op zoek naar geld. De bewoner, boer Haitsma, betrapte de mannen, er werd gevochten en de overvallers sloegen op de vlucht. Een dag later, op vrijdag 6 december 1895 werden de broers Keimpe, Wybren en Marten Hogerhuis uit Beetgum gearresteerd. Het proces, de forse straffen (6, 11 en 12 jaar gevangenis), en het latere onderzoek van jurist Pieter Jelles Troelstra zou de gemoederen jarenlang bezig houden. Het lijdt geen twijfel dat het gezin Dijkstra de gebroeders Hogerhuis moet hebben gekend, al was het alleen maar van naam en gezicht. In een dorp als Beetgum kon niemand een leven lang onopgemerkt blijven. En zo begon dit verhaal met drie gebroeders en sluiten we af met drie gebroeders. Wat rest is het overlijden van Jantje. Ze zou haar man 15 jaar overleven en stierf tenslotte op vrijdag 19 juni 1908, des voormiddags half negen te Beetgum. Jantje Ritskes Fierstra werd 85 jaar oud.

overl Jantje 1

overl Jantje 2