Pieter Jelles (1872-1947)

Pieter Jelles Bruinsma werd op zondag 8 september 1872, des namiddags ten twee ure te Tzum geboren. Hij was het tweede kind van de 29-jarige Jelle Pieters en de 27-jarige Dieuwke Pieters Kooistra. Zijn zusje Dirkje was hem in 1871 voorgegaan en na hem zouden er nog 3 broertjes en zusjes geboren worden.

Tzum  Kerk

De toren van de Johanneskerk uit 1548/1549 te Tzum is met zijn 72 meter de hoogste van alle dorpskerken in Friesland. De bewoners van het dorp Oldeboorn hadden het daar best moeilijk mee en besloten een kerktoren te bouwen die nog hoger was. En zo reisden twee mannen uit Oldeboorn naar Tzum, beklommen de toren en maten de hoogte van de toren op met een lang stuk touw. Na het gedane meetwerk besloten ze in de herberg te overnachten ….. waar de vrouw van de waard in het holst van de nacht een flink stuk van touw afknipte. En zo werd de toren van Oldeboorn toch lager en worden de bewoners van Oldeboorn sindsdien torenmeters genoemd, en die van Tzum lijntjesnijders.

Het broeide enorm in Europa aan het einde van de 19e eeuw. De Duitsers hadden een pact gesloten met de Oostenrijkers, de Fransen met de Russen (later gevolgd door de Engelsen). De situatie was zelfs zo dreigend dat er in Nederland sprake was van een noodwet die de diensttijd moest oprekken naar acht jaar! Pieter Jelles werd in 1892 gekeurd voor militaire dienst, en hoewel in alles aan de militaire eisen voldeed, werd hij op zaterdag 19 maart 1892 toch vrijgesteld als eenige wettige zoon. We weten dat hij in 1892 1 Meter 778 millimeter (ofwel: ruim 1.77 meter) lang was, een ovaal gezicht had met blonde haren en wenkbrauwen en blauwe ogen.

Hij was in die tijd als bakkersknecht in de leer bij zijn vader en als oudste zoon was hij voorbestemd de bakkerszaak uiteindelijk over de nemen. Dit gebeurde in 1896. En zo werd Pieter Jelles de derde generatie die in het pand op de Voorstraat 15 als bakker actief was. In datzelfde jaar zou hij ook in het huwelijk treden. Hij was 23 jaar oud, toen hij op woensdag 26 augustus 1896 te Tzum trouwde met de 26-jarige Dieuwke Jans Koopal. Dieuwke was op woensdag 22 december 1869, des ’s nachts ten drie ure te Franeker geboren. Haar vader Jan Rinses Koopal was landbouwer van beroep, haar moeder Jeltje Sybes Elgersma huisvrouw. Haar vader Jan heeft Dieuwke niet gekend, want hij overleed amper 2 jaar na haar geboorte, op 28-jarige leeftijd te Franeker. En zo waren Pieter’s ouders en Dieuwke’s moeder bij het huwelijk aanwezig. Als getuigen traden op:

  • Johannes Casper Kreemer, 72 jaar, veldwachter, woonachtig te Midlum, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Johannes Cammenga, 70 jaar, veldwachter, woonachtig te Achlum, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Douwe van de Witte, 41 jaar, veldwachter, woonachtig te Zweins, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Douwe Groenveld, 53 jaar, secretarie beambte, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid

Ondertrouw

Huwelijk Pieter en Dieuwke

Pieter Jelles en Dieuwke Jans kregen de volgende kinderen:

  1. Anna, 3 juli 1897 te Tzum – 14 september 1974 te Tzum (77 jaar)
  2. Jelle, 10 september 1901 te Tzum – onbekend

In 1904 werd het pand (en dus ook de bakkerij) op de Voorstraat 15 verbouwd. Pieter Jelles en zijn vrouw Dieuwke Jans zouden hier tot 1931 de bakkerszaak houden. In 1854 had opa Pieter de bakkerszaak geopend en nu, in 1931, was het wederom een Pieter die een einde maakte aan bijna 80 jaar Bruinsma’s bakkerstraditie in Tzum. Zoon Jelle was wel degelijk bakker van beroep, maar besloot de zaak van zijn vader niet over te nemen. Het was Sjoerd Struiksma die de zaak overnam en daar als bakker tot begin jaren zestig werkzaam bleef. Daarna werd het pand bizar genoeg bewoond door Sijbren Bakker, die er een SRV-winkel (met wagen) had. Er woonde dus weer een Bakker, alleen was hij het niet.

1813

Waar Pieter Jelles en zijn vrouw in 1931 precies naar toe zijn gegaan toen ze de zaak aan hun zoon overdroegen, is niet helemaal duidelijk. Ze bleven in Tzum, dat weten we in ieder geval zeker. Pieter Jelles sukkelde al geruime tijd met zijn gezondheid, maar overleed, nog geheel onverwacht, op vrijdag 8 augustus 1947 te Tzum. Hij werd 74 jaar oud.

Overlijden Pieter Jelles

Zijn vrouw Dieuwke overleefde hem dus. Ze sleet haar laatste jaren in het Rusthuis te Franeker, waar ze uiteindelijk op donderdag 24 maart 1955 overleed. Ze werd op maandag 28 maart 1955 bijgezet in het graf van haar man op de begraafplaats van Tzum. Dieuwke Jans Koopal werd 85 jaar oud.

Overlijden Dieuwke Jans

Grafsteen Pieter en Dieuwke

Advertenties