Geertje Pieters (1852-1919)

Midlum

Plaats In De Stamboom
Ouders: Pieter Jans Bruinsma (1823-1901) & Lieuwkje Riemers Hibma (1828-1904)
Grootouders: Jan Pyters Bruinsma (1791-1875) & Geertje Jans Boersma (1795-1832)
Overgrootouders: Pyter Jelles Bruinsma (1747-1812) & Geertie Jans (1768-1846)
Betovergrootouders: Jelle Hilbrands Bruinsma (1714-1792) & Siebrig Pieters Felsen (1720-1807)

Geertje Pieters Bruinsma werd op vrijdag 10 september 1852, des morgens ten zes ure te Midlum geboren. Ze was het tweede kind, het tweede dochtertje ook, van vader Pieter Jans Bruinsma (29 jaar oud toen zijn tweede dochter ter wereld kwam) en moeder Lieuwkje Riemers Hibma (23 jaar). Na Geertje zouden er nog acht kinderen geboren worden, waarvan er vier binnen het jaar zouden overlijden. Vader Pieter Jans was timmerman van beroep, net als zijn verre voorvader Jelle Hilbrands Bruinsma.

Of Geertje naar school is gegaan, is niet met zekerheid te zeggen. Zoals we bij andere voorouders kunnen zien, maakten jongens meer kans op scholing, hoe relatief kort dan ook. Aan de andere kant waren Geertje’s ouders niet onbemiddeld (met name dankzij moeder Hibma, die uit een goede familie kwam), waardoor de kans op scholing weer wat aannemelijker wordt. Een schoolgebouw was er in ieder geval; het was in 1837 nieuw gebouwd. Kermis was er trouwens ook; jaarlijks met Pasen. Dus op de vraag of Geertje de school of de kermis heeft bezocht, kiezen we de tweede en hopen de eerste.

Geertje was 20 jaar oud, toen ze op vrijdag 25 april 1873 in het huwelijk trad met de 22-jarige Gerrit Folkerts. Gerrit was op zondag 16 februari 1851, des namiddags ten drie ure te Pietersbierum geboren en was het enige kind van vader Anthony Folkerts en moeder Dirkje Pieters Abbinga. Merkwaardig genoeg zouden zowel vader als zoon Folkerts consequent het patroniem in hun naam achterwege laten. Moderne mannen dus. Vader Anthony had in 1873 een winkeltje in Pietersbierum en zoon Gerrit werkte als arbeider. Geertje, aldus de trouwakte, geboren en verblijfhoudende en wonende te Midlum, was dienstmeisje. Beiden waren Nederlands Hervormd. Zowel de ouders van de bruid als de bruidegom waren bij het huwelijk aanwezig en gaven hunne toestemming tot het natemelden huwelijk. Hieronder de handtekeningen van het bruidspaar en de ouders, met uitzondering van Gerrit’s moeder. Zij verklaarde dat zij konde schrijven noch teekenen als hebbende zulks niet geleerd. Als getuigen traden op:

  • Taeke Hoeneveld, 25 jaar, klerk, wonende te Sexbierum, verklaard aan de echtelingen van familie vreemd te zijn
  • Gentius Barends, 73 jaar, klerk, wonende te Sexbierum, verklaard aan de echtelingen van familie vreemd te zijn
  • Anthony Pieter van Ossenbruggen, 34 jaar, veldwachter, wonende te Sexbierum, verklaard aan de echtelingen van familie vreemd te zijn
  • Jan Roberti, 49 jaar, veldwachter, wonende te Almenum, verklaard aan de echtelingen van familie vreemd te zijn 

Handtek Geertje & Gerrit

Geertje en Gerrit zouden samen de volgende kinderen krijgen:

  1. Antoon, 22 februari 1879 te Pietersbierum – 02 februari 1968 te Franeker (88 jaar)
  2. Dirkje, 23 april 1881 te Pietersbierum – 20 januari 1955 te Leeuwarden (73 jaar)
  3. Lieuwkje, 17 april 1883 te Pietersbierum – 21 mei 1971 te Drachten (88 jaar)
  4. Tjitske, 11 mei 1885 te Pietersbierum – 16 oktober 1958 te Pietersbierum (73 jaar)
  5. Pieter, 06 december 1886 te Pietersbierum – 14 juli 1960 te Harlingen (73 jaar)
  6. Aaltje, 31 oktober 1889 te Pietersbierum – 19 september 1971 te Tzummarum (81 jaar)

Zoals alle mannen had ook Gerrit zich moeten melden voor de militaire keuring. Dit gebeurde in het jaar 1871. Hij werd vrijgesteld van dienst omdat hij de enige wettige zoon was. Maar dankzij de keuring is er wel een beschrijving van hem achtergebleven:

  • Lengte: 1 meter 728 millimeters
  • Aangezigt: ovaal
  • Voorhoofd: normaal
  • Oogen: blaauw
  • Neus: normaal
  • Mond: klein
  • Kind: rond
  • Haar: blond
  • Wenkbraauwen: blond
  • Merkbare teekenen: geene

Gerrit was arbeider van beroep, dus wellicht werkte hij bij een van de steenfabrieken langs de trekvaart. Misschien ook was hij seizoenarbeider (of los werkman, zoals het later werd genoemd): in de zomer bij de boer op het veld, in de winter in de fabriek. Een onzeker bestaan, want garanties waren er niet. Maar een boer met een eigen boerderij, eigen vee en eigen landbouwgronden leefde in dezelfde onzekerheid. Een te droge of juist te natte zomer, ziektes onder het vee of epidemieën onder de mens kon alles van de ene op de andere dag in een neerwaartse spiraal brengen. Ga maar na: penicilline zou pas in de 20e eeuw worden uitgevonden, en dat betekende dat zelfs een onschuldige schram of wond kon uitgroeien tot een infectie. Geertje werd een dag na haar huwelijk, dus op zaterdag 26 april 1873, officieel geregistreerd als inwoonster van Pietersbierum. Samen met haar man Gerrit vestigde ze zich in het huis genummerd 44. Dat was trouwens niet de laatste verhuizing, want in de loop der jaren woonde het gezin op nummer 45, 42 en 32.

pietersbierum

Zoals gezegd was Gerrit arbeider van beroep. Helaas is niet te achterhalen waar en voor wie hij heeft gewerkt. Gedurende zijn leven kocht of verkocht hij geen woning of een stukje land, hij plaatste geen advertenties in de krant en kwam niet met de wet in aanraking. Dit betekent dan ook dat hij nauwelijks een spoor heeft achtergelaten in de archieven. Hij werkte, trouwde, kreeg kinderen en overleed. En in alle jaren er tussenin is niets van hem bewaard gebleven. En zo springen we van een huwelijksdag en de geboorte van de kinderen naar het overlijden van Geertje. Zij overleed op dinsdag 16 februari 1919, des namiddags te vijf uur te Pietersbierum. Ze had de verschrikkelijke Spaanse Griep epidemie van 1918 overleefd, maar stierf dus een jaar later. De aangifte van haar overlijden werd gedaan door vader Hille en zoon Dooitze Schoelier. Geertje Pieters Bruinsma werd 66 jaar oud.

En zo blijf Gerrit alleen achter. Gelukkig hadden alle kinderen inmiddels de volwassen leeftijd bereikt, dus die zorg was er niet. Gerrit zou niet meer hertrouwen en zou zijn vrouw Geertje ruim veertien jaren overleven. Wederom waren het de Schoeliers die de aangifte verzorgden, hoewel de rollen inmiddels omgedraaid waren. Nu was Dooitze de vader en kwam hij  samen met zijn zoon Hille. Zij lieten noteren dat Gerrit op dinsdag 4 april 1933, des voormiddags te half een te Pietersbierum was overleden. Zoals we in de rouwadvertentie kunnen zien overleed hij ten huize van zijn schoonzoon Jan Siderius, die met Gerrit’s dochter Aaltje getrouwd was. Gerrit Folkerts werd 82 jaar.

Overlijden Gerrit

Advertenties