Pieter Jans (1823-1901)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Pyters Bruinsma (1791-1875) & Geertje Jans Boersma (1795-1832)
Grootouders: Pyter Jelles Bruinsma (1747-1812) & Geertie Jans (1768-1846)
Overgrootouders: Jelle Hilbrands Bruinsma (1714-1792) & Siebrig Pieters Felsen (1720-1807)

Pieter Jans Bruinsma werd op donderdag 13 februari 1823, om 10.00 uur in de ochtend te Wommels geboren. Daarmee was hij het 3e kind (en de 1e zoon) van vader Jan Pyters Bruinsma en moeder Geertje Jans Boersma. Zijn zusjes Trijntje (1819) en Geertje (1821) waren hem voorgegaan. In de jaren na de geboorte van Pieter zouden er nog 4 broertjes en zusjes geboren worden, waarvan drie van hen op zeer jonge leeftijd zouden overlijden. In augustus 1834, toen Pieter Jans zelf nog maar 11 jaar oud was, overleden zijn broertjes Anne (4 jaar oud) en Jelle (6 jaar) oud. De eerstgenoemde op 16 augustus en de tweede op 21 augustus. In 1832, dus twee jaar voor het overlijden van zijn broertjes, was zijn moeder al overleden.

Wommels 03

In 1842 moest Pieter zich melden bij de Nationale Militie voor de militaire keuring. Daar, bij de loting, viel hem ten deel het nummer 27 hetwelk, tot heden, niet opgeroepen zijnde, hem tot geene dienst heeft verpligt. Pieter Jans had zijn zinnen gezet op Lieuwkje Riemers Hibma. Maar Lieuwkje was met haar 21 jaren nog minderjarig. En, lezen we in de akte van woensdag 3 april 1850: ouderloos, verblijf houdende onder Midlum, doch volgens de wet woonplaats hebbende onder Sexbierum, de woonplaats van haren voogd Jouke Attes Hibma. Deze laatste en de familie Hibma stemden in met het huwelijk, maar stonden erop dat de huwelijkse voorwaarden bij de notaris werden vastgelegd. Zo lezen we onder andere:

  • De gemeenschap van goederen van winst en verlies en van vruchten en inkomsten blijft tussen de contactanten als echtgenooten uitgesloten; ieder hunner zal hebben en behouden wat er wordt bezeten.
  • De bijeengebragt wordende meubelen, huisgeraden, linnen, wollen, bedden met toe en aanbehooren en al wat tot de huishouding behoort, zullen ieder voor de helft toebehooren. De lijf en kleederdragt blijft ieders afzonderlijk eigendom.

Daarnaast werd vastgelegd dat, mocht Lieuwkje kinderloos overlijden, Pieter Jans een aandeel hare nalatenschap gelijke met hare zusters en broeders zou ontvangen.

Friese Klederdracht

En zo trouwde de 27-jarige Pieter Jans dan toch eindelijk, op vrijdag 10 mei 1850 in Franekeradeel met de 21-jarige Lieuwkje Riemers Hibma. Lieuwkje was op woensdag 1 oktober 1828, om 04.30 uur in de morgen te Pietersbierum geboren uit moeder Aaltje Harkes Hoogterp en vader Riemer Attes Hibma. Lieuwkje’s ouders waren al overleden en dit betekende dat haar beide voogden toestemming moesten geven voor het huwelijk. De voogden in kwestie waren Jouke Attes Hibma, landbouwer te Sexbierum en Daniel Harkes Hoogterp, houtzaagmolenaar te Almenum. En de toestemming kwam er uiteraard. De getuigen bij het huwelijk waren:

  • Jakkele Feddes Weidema, 40 jaar, veldwachter, woonachtig te Zweins, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Karel Dirks Spanjer, 34 jaar, koetsier, woonachtig te Zweins, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Frederik de Wit, 53 jaar, zonder bedrijf, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Klaas de Wit, 39 jaar, klerk, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid

Samen kregen zij de volgende kinderen:

  1. Aaltje, 21 april 1851 te Midlum – 22 januari 1931 te Harlingen (79 jaar)
  2. Geertje, 10 september 1852 te Midlum – 16 februari 1919 te Pietersbierum (66 jaar)
  3. Tjietske, 30 augustus 1854 te Midlum – 26 april 1928 te Oppenhuizen (73 jaar)
  4. Jan, 1 augustus 1856 te Midlum – 6 juni 1932 te Midlum (75 jaar)
  5. Riemer, 27 augustus 1858 te Midlum – 28 februari 1859 te Midlum (6 maanden)
  6. Riemer, 11 oktober 1859 te Midlum – 6 november 1859 te Midlum (26 dagen)
  7. Riemke, 19 april 1861 te Midlum – 13 mei 1861 te Midlum (3 weken)
  8. Janke, 24 april 1865 te Midlum – 22 maart 1924 te Franeker (58 jaar)
  9. Riemke, 5 juni 1867 te Midlum – 20 augustus 1932 te Franeker (65 jaar)
  10. Trijntje, 20 maart 1870 te Midlum – 10 oktober 1870 te Midlum (6 maanden)

Ondanks het feit dat vijf van deze kinderen minimaal de 65e jarige leeftijd wisten te bereiken, blijft de gemiddelde leeftijd toch op 41 jaar en 6 maanden steken. Vier van de tien kinderen werden niet ouder dan 6 maanden. Hoe droevig het verlies van deze kinderen werd ervaren, blijkt uit de volgende advertentie die Pieter Jans en zijn vrouw in de krant plaatsten:

Overlijden Riemers

Nog voor zijn huwelijk verruilde Pieter Jans Wommels voor Midlum (op ruim 17 kilometer afstand van zijn geboorteplaats) en werd er timmerman, net als zijn verre voorvader Jelle Hilbrands. En net als zijn eigen vader Jan Pyters, was ook Pieter Jans veelvuldig te vinden bij de notaris:

  • 1857: huur van een perceel tuinland voor 4 jaar te Ried; huursom fl. 120 per jaar
  • 1858: Anne Tjerks de Vries te Almenum is Pieter Jans een bedrag van fl. 300 schuldig; de notaris zet het op papier
  • 1871: ditmaal is Pieter Dirks Zeper te Leeuwarden de schuldeiser: Pieter Jans moet fl. 200 betalen

Dit zijn er slechts een paar, want ook in de jaren 1862 (tweemaal), 1864, 1866, 1867 en 1868 vinden we Pieter Jans bij de notaris, dan weer als schuldeiser, dan weer als schuldenaar.

Midlum onder Harlingen

Dat Pieter Jans niet zomaar iemand gehuwd had, was al gebleken toen de huwelijkse voorwaarden in 1850 werden vastgelegd. De familie Hibma (en dus ook Lieuwkje) bezat weilanden en landerijen en op woensdag 11 oktober 1856 was de hele familie weer bij de notaris aanwezig voor de scheiding in eigendomsrechten van een stuk bepoldering, met daarbij:

  • een molen, molenaars-huis, tuin en molendijk onder Sexbierum
  • huis met erf te Sexbierum
  • huis met stalling op de Koningsbuurt te Midlum
  • huis met grond en erf op de Leeuwerikspolle te Midlum
  • weidland te Midlum

De totale waarde bedroeg fl. 11.406, 50 waarvan Lieuwkje voor een aandeel van fl. 2.281,30 werden genoteerd. Niet echt verwonderlijk dus dat de familie erop stond dat Pieter en Lieuwkje buiten gemeenschap van goederen zouden trouwen.

Pieter Jans overleed op maandag 28 januari 1901, des avonds ten half acht te Midlum. Hij werd 77 jaar oud. In de overlijdensakte zien we dat hij rustend timmerman was.

Overlijden

Zijn vrouw Lieuwkje  overleefde hem en overleed tenslotte op zondag 17 januari 1904, om 23.00 uur in de avond in haar geboortedorp Pietersbierum. Ze werd 74 jaar oud.