Jan Jans (1826-1891)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Pyters Bruinsma (1791-1875) & Geertje Jans Boersma (1795-1832)
Grootouders: Pyter Jelles Bruinsma (1747-1812) & Geertie Jans (1768-1846)
Overgrootouders: Jelle Hilbrands Bruinsma (1714-1792) & Siebrig Pieters Felsen (1720-1807)

Het was de 34-jarige schipper en kersverse vader Jan Pyters Bruinsma die zich woensdag 16 augustus 1826, om 19.00 uur in de avond bij de Officier van den Burgerlijke Stand te Wommels meldde. Daar verklaarde hij dat op den vijftienden dezer maand Augustus, des middags ten twaalf ure, uit hem comparant en zijne huisvrouw Geertje Jans Boersma is geboren een kind van het mannelijk geslacht, waaraan de naam Jan is gegeven. Daarmee was Jan het 5e kind in het gezin. Na hem zouden nog twee kinderen volgen, maar zij zouden allebei voor hun 10e levensjaar overlijden.

Wommels 01

In 1845 moest Jan zich melden bij de Nationale Militie, de militaire keuring. Hij had geluk, want hem was ten deel gevallen het nummer 32, hetwelk, tot heden, niet opgeroepen zijnde, hem tot geene dienst heeft verplicht. Jan Jans was 23 jaar oud, toen hij op zaterdag 4 mei 1850 in Tzum met de 21-jarige Yefke Baukes Zondervan in het huwelijk trad. Yefke was op woensdag 12 november 1828, 22.00 uur in de avond te Tzum geboren en was het 4e  kind van de toen  58-jarige boer Bauke Ypes Zondervan en de 32-jarige boerin Jeltje Wynzens Bruinsma (geen familie, zover nu bekend). De moeder van de bruid en de vader van de bruidegom waren bij de plechtigheid aanwezig. Als getuigen traden op:

  • Jakkele Feddes Miedema, 40 jaar, veldwachter, woonachtig te Zweins, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Karel Dirks Spanjer, 34 jaar, koetsier, woonachtig te Zweins, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Klaas de Wit, 39 jaar, klerk, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Frederik de Wit, 53 jaar, zonder bedrijf, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid

Bruinsma Hand

Jan en Yefke kregen de volgende kinderen:

  1. Bauke, 26 februari 1851 te Tzum – 19 maart 1922 te Tzum (71 jaar)
  2. Jan, 19 januari 1853 te Tzum – 22 maart 1929 te Drachten (76 jaar)

Alles leek naar wens te gaan: Jan en Yefke waren nog jong, de eerste kinderen waren geboren en alles leek erop te duiden dat zij een groot en gezond gezin zouden stichten. Het mocht niet zo zijn, want in 1854 sloeg het noodlot toe. Op zondag 26 maart 1854, 10.30 uur in de morgen, in huis genummerd 133 te Tzum overleed Yefke Baukes Zondervan. Ze werd slechts 25 jaar oud en liet een man en twee kleine kinderen na: de oudste amper 3 jaar oud en de jongste net een jaar. 

Jan Jans hertrouwde negen maanden later, en wel op zaterdag 23 december 1854 met de 24-jarige Rigtje Sakes Tuinsma. Rigtje was op maandag 10 mei 1830, 04.00 uur in de morgen te Huizum geboren als 2e (en laatste) kind van vader Sake Pieters Tuinsma en moeder Trijntje Cornelis Vogelzang. In de latere geboorteakten van Rigtje werden de namen Tuinsma en Tuinstra vrijelijk door elkaar gebruikt. In haar eigen geboorte- en overlijdensakte werd echter de naam Tuinsma gebruikt. Drie van getuigen waren oude bekenden, die ook al bij het eerste huwelijk aanwezig waren:

  • Jakkele Feddes Miedema, 44 jaar, veldwachter, woonachtig te Tzum, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Jacob Visfer, 33 jaar, veldwachter, woonachtig te Zweins, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Karel Dirks Spanjer, 38 jaar, koetsier, woonachtig te Zweins, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Klaas de Wit, 44 jaar, klerk, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid

rain

Jan en Rigtje kregen de volgende kinderen:

  1. Trijntje, 7 augustus 1855 te Tzum – 31 december 1930 te Oosterend (75 jaar)
  2. Levenloos jongetje op 17 augustus 1857 te Tzum
  3. Geertje, 14 januari 1859 te Spannum – 1 december 1933 te Hilversum (74 jaar)
  4. Jetske, 25 juli 1861 te Spannum – 23 augustus 1863 te Spannum (2 jaar)
  5. Levenloos meisje op 12 juli 1863 te Spannum
  6. Jetske, 26 augustus 1864 te Spannum – 16 augustus 1925 te Bergum (60 jaar)
  7. Sake, 29 januari 1867 te Spannum – onbekend

Hoewel we een te vroeg geboren kind (Trijntje) niet uit mogen sluiten, heeft het er toch alle schijn van dat Rigtje al zwanger was voordat zij met Jan Jans in het huwelijk trad. Zoals we kunnen zien verhuisde het gezin rond 1858 van Tzum naar Spannum, waar ook Jan’s vader Jan Pyters was neergestreken. Tot tweemaal toe werd er een levenloos kind geboren en hun dochtertje Jetske zou slechts twee jaar oud worden.

Van het werkleven van Jan Jans is nagenoeg niets bekend. Hij was arbeider, meer informatie is er niet. Hij plaatste geen advertenties en kwam niet bij de notaris over de vloer. Dus wat dat betreft heeft hij geen enkel spoor nagelaten. Maar we weten wel dat hij in Tzum woonde en daar veelvuldig verhuisde:

  • 1850: Wommelserweg 1, het huisje had toentertijd slechts 1 kamertje en daarnaast een gangetje
  • 1851: hoek haven en Tzummervaart, het huisje werd in 1864 afgebroken
  • 1852: Wommelserweg 61: oorspronkelijk een woning in twee gedeelten (dus twee huurders)
  • 1853: aan de zuidkant van de Smidsreed stonden 2 huisjes (afgebroken in 1976)
  • 1856: Wommeserweg 77: dit huisje werd in 1640 gebouwd
  • 1857: boerderij aan de Plattedijk, met de naam Hooghiem. De boerderij is in 1885 afgebroken

Woning Tzum

Richtje (met ch ineens) Sakes Tuinsma overleed op maandag 20 december 1880, 09.00 uur in de morgen te Spannum. Ze werd 50 jaar oud. Jan Jans zou niet opnieuw hertrouwen en bleef de rest van zijn leven alleen. Hij overleed tenslotte op maandag 30 maart 1891, des morgens ten negen ure te Spannum. Hij werd 64 jaar oud.