Geertje Jans (1821-1907)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Pyters Bruinsma (1791-1875) & Geertje Jans Boersma (1795-1832)
Grootouders: Pyter Jelles Bruinsma (1747-1812) & Geertie Jans (1768-1846)
Overgrootouders: Jelle Hilbrands Bruinsma (1714-1792) & Siebrig Pieters Felsen (1720-1807)

Het was 18.00 uur in de namiddag van donderdag, de 21e juni 1821, toen schipper Jan Pieters Bruinsma zich bij de Officier van den Burgerlijken Stand der Grietenij Hennaarderaaldeel vervoegde. Daar liet hij noteren dat zijn dochtertje Geertje Jans op woensdag 20 juni 1821, des morgens ten een uren te Wommels geboren, uit hem comparant en zijne huisvrouw Geertje Jans BoersmaGeertje was het tweede kind (het tweede meisje ook) in het gezin.

Geertje Jans was 24 jaar oud, toen ze op zaterdag 2 mei 1846 in het huwelijk trad met de 23-jarige Hessel Feddes Risselada. Hessel werd op woensdag 9 april 1823 te Lollum geboren, des avonds ten tien uren. Vader Fedde Heeres Risselada was boer van beroep en was gehuwd met Aukje Thijsses Elgersma (in sommige documenten werd haar voornaam ook als Haukjen geschreven en werd ze ook wel met de achternaam Jorrytsma aangeduid). Hessel was boerenknecht van beroep en woonde te Arum, Geertje was dienstmeid te Tzum. De vaders van zowel de bruid als de bruidegom waren bij het huwelijk aanwezig, de beide moeders waren al overleden. Zowel Geertje als Hessel waren onvermogend tot het betalen der kosten van de acten, bewijzen en schrifturen, welke, bij die voltrekking van het voorgenomen huwelijk. Als getuigen waren aanwezig:

  • Bauke Falkena, 26 jaar, klerk der Secretarie, woonachtig te Bolsward, aan de echtelingen vreemd
  • Sijmen Pieters Bakker, 70 jaar, winkelier, woonachtig te Bolsward, aan de echtelingen vreemd
  • Willem Piers Bakker, 50 jaar, veldwachter, woonachtig te Bolsward, aan de echtelingen vreemd
  • Johannes Leenderts Rosier, 48 jaar, veldwachter, woonachtig te Burgwerd, aan de echtelingen vreemd 

Arum 02

Geertje en Hessel kregen de volgende kinderen:

  1. Fedde, 2 maart 1847 te Arum – 27 mei 1847 te Arum (2 maanden)
  2. Haukje, 21 februari 1849 te Arum – 4 augustus 1850 te Arum (1 jaar)
  3. Jan, 26 december 1851 te Arum – 31 december 1856 te Arum (5 jaar)
  4. Houkjen, 14 november 1856 te Arum – 11 juli 1874 te Arum (17 jaar)
  5. Geertje, 16 maart 1859 te Arum- 25 april 1927 te Franeker (68 jaar)

Zoals we hierboven kunnen zien werd het gezin dus geteisterd door tegenslag en verdriet. De gemiddelde leeftijd van de kinderen bedroeg slechts 18 jaar en 2 maanden. Houkjen was nog maar zes jaar oud en haar jongere zusje Geertje was nog maar drie toen vader Hessel overleed. Hij stierf op donderdag 25 december 1862, des avonds ten vijf ure te Arum. Was zoon Jan al op oudejaarsdag overleden, vader Hessel overleed dus op 1e Kerstdag. Hij werd slechts 39 jaar oud.

Er braken jaren van bittere armoede aan voor moeder Geertje. Ze verdiende wat centen (net als haar oudste zusje een paar jaar later zou doen) als bolloopster te Arum. Het woord bol is afgeleid van het Friese woord bôle, hetgeen brood betekent. Het betekende dus dat zij met een korf brood langs de deuren ging. Geen wonder dus dat zij ervoor koos een paar jaar later opnieuw in het huwelijk te treden.

Arum 01

Geertje hertrouwde (44 jaar oud inmiddels) op donderdag 18 januari 1866 te Sneek met de 36-jarige Jogchum Sippes Bijlsma. Jogchum was op vrijdag 7 augustus 1829, des morgens ten drie uren te Riedt geboren. Hij was de zoon van vader Sippe Jogchums Bijlsma en moeder Antje Eiberts Fongers. Jogchum was arbeider van beroep en woonde te Arum, Geertje was nog steeds bolloopster. Jogchum’s ouders waren al overleden, maar Geertje’s vader Jan Pieters Bruinsma leefde nog. Of hij bij het huwelijk aanwezig was, valt te betwijfelen. Hij ondertekende de trouwakte in ieder geval niet en in de akte zelfs wordt geen melding gemaakt van zijn aanwezigheid.

Het ongeluk bleef echter aanhouden, want amper vijf jaar na de huwelijksdag overleed Jogchum. Het was onder andere veldwachter Pieter Johannes Theodorus Schühmacher die liet noteren dat Jogchum Bijlsma op woensdag 11 januari 1871, des morgens ten negen ure te Arum was overleden. Hij werd 41 jaar oud. In de akte lezen we dat Geertje – ondanks dat ze weer hertrouwd was – nog steeds bolloopster van beroep was. Een van de zeer zeldzame gevallen waarbij een vrouw, na het huwelijk, haar baan aanhield. We kunnen er van uitgaan dat dit niet uit luxe was. De handtekening van de hierboven genoemde veldwachter is verbluffend te noemen, maar past wel helemaal bij zijn naam:

Handetekening veldwachter

Geertje Jans hertrouwde niet meer en bleef de resterende 36 jaren van haar leven alleen. In 1874 overleed haar dochter Houkjen. De rode draad in Geertje’s leven was het verdriet en het verlies van haar naasten:

  • 1825: haar zusje Sijbrig
  • 1832: haar moeder
  • 1834: haar broertje Anne
  • 1834: haar broertje Jelle
  • 1847: haar zoontje Redde
  • 1850: haar dochter Haukje
  • 1856: haar zoontje Jan
  • 1862: Hessel, haar 1e echtgenoot
  • 1871: Jogchum, haar 2e echtgenoot
  • 1875: haar vader
  • 1891: haar broer Jan
  • 1897: haar zuster Trijntje
  • 1901: haar broer Pieter

En hier zijn nog niet eens de schoonfamilies en de kinderen van haar eigen broers en zusters  meegerekend. Toen ze overleed was – van alle directe familieleden – alleen haar dochter Geertje nog in leven.

Makkum 01

Het was onder andere weesvader Gilles Bijster die in januari 1907 liet noteren dat Geertje Bruinsma op vrijdag 11 januari 1907, des voormiddags ten halfnegen ure te Makkum was overleden. Geertje overleed dus op de 11e januari, dezelfde dag waarop Jogchum, haar tweede echtgenoot, was overleden. Ze werd 85 jaar oud.

Advertenties