Antje Pieters (1864-1913)

Tops2g4

Antje Pieters werd geboren op zaterdag 20 augustus 1864, des avonds ten tien ure te Lollum en was het 2e kind van vader Pieter Doedes Bruinsma en moeder Antje Jelles Hieminga. Haar broer Doede was haar in 1857 voorgegaan en was dus 7 jaar oud toen zijn Antje geboren werd. Na haar zouden er geen kinderen meer geboren worden, en zo groeide Antje dus op in een klein gezinnetje van 4 personen.

Antje was 28 jaar oud, toen ze op een stralende zomerdag (ruim 24 graden), op zondag 1 juli 1883 in het huwelijk trad met de 28-jarige Epke Sybrens Zondervan. Epke was op zaterdag 13 mei 1865, des morgens ten half vijf ure te Welsrijp geboren en was het eerste kind van vader (en bakker) Sybren Ypes Zondervan en moeder Trijntje Epkes van der Berg. Welsrijp zal hij zich niet echt herinneren, want twee jaar na zijn geboorte verhuisde het gezin naar Zweins. Epke was bakkersknecht van beroep en woonde te Lollum, Antje Pieters was zonder beroep en woonde ook te Lollum. Epke’s ouders waren in 1883 reeds overleden, maar Antje’s ouders waren bij het huwelijk aanwezig. Zowel de bruidegom als de bruid waren onvermogend tot het betalen der kosten van de akten. Hieronder de handtekeningen van de bruidegom, de bruid en vader Pieter Doedes, die duidelijk moeite had met de handtekening. Als getuigen traden op:

  • Schelte Hameling, 35 jaar, klerk, woonachtig te Witmarsum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Dooitze Smeding, 32 jaar, klerk, woonachtig te Witmarsum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Gerardus Albertus Heldoorn, 68 jaar, concierge, woonachtig te Witmarsum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Pier van Goslinga, 23 jaar, volontair ter secretarie, woonachtig te Tjerkwerd, aan de echtelingen van familie vreemd

Hand Zondervan

Epke had zich in 1884 moeten melden bij de Nationale Militie voor de militaire keuring. Dat was hem ten deel gevallen het No. 28, dat, buiten oproeping gebleven zijnde, hem tot geen dienst heeft verplicht. Antje en Epke vestigden zich te Witmarsum, en hoewel ze beiden nog maar 28 jaar oud waren, zouden ze geen kinderen krijgen. Aan het einde van 19e eeuw werd het spoorwegnet voor paardentrams in Friesland enorm uitgebreid. In Wonseradeel kwam een lijn vanaf Bolsward, over Harkezijl, Witmarsum en Arum naar Harlingen. In 1898 werd een paardentramverbinding vanaf Harkezijl over Wons naar Makkum aangelegd. Antje en Epke zijn hier getuige was geweest, niet alleen van de aanleg van de trambaan, maar zij hebben de paardentram ook met grote regelmaat voorbij zien komen. De lijn Harkezijl-Makkum zou in 1930 de laatste paardentram in Nederland zijn.

Paardentram

Epke Zondervan’s naam komt niet voor in de advertenties van zijn tijd en slechts tweemaal treffen we hem bij de notaris. De eerste keer was op dinsdag 21 januari 1913, om samen met zijn vrouw Antje een testament te laten opstellen. Hoewel toeval nooit uitgesloten kan worden, heeft het er alle schijn van dat dit bezoek aan de notaris heel bewust gepland was. Want 8 dagen na het opstellen van het testament overleed Antje. Ze was dus hoogstwaarschijnlijk al enige tijd ernstig ziek en wist ze dat ze stervende was. Ze overleed op woensdag 29 januari 1913, des namiddags ten een ure te Witmarsum. Antje Pieters Bruinsma werd slechts 48 jaar oud.

Overlijden Antje

Epke Zondervan hertrouwde op dinsdag 31 augustus 1915 met de 42-jarige Antje Jetzes Bouma uit Lollum. We treffen hem in 1918 vervolgens voor de laatste maal bij de notaris, waar hij als schuldenaar voor een hypotheek moet verschijnen. In oktober 1924 opende hij een bakkerszaak in het pand genummerd 373 te Witmarsum. Het was van korte duur, want in juli 1928 werd de zaak alweer opgeheven. Er zijn veel dorpsfoto’s gemaakt in de jaren dat hij in Witmarsum woonde. Wij kijken naar de gezichten en vragen ons af of hij ergens in de groep staat, terugkijkend naar ons.

Witmarsum

Epke overleed op vrijdag 31 maart 1933, des namiddags ten half elf te Witmarsum. Epke Sybrens Zondervan werd 67 jaar oud en was zonder beroep toen hij overleed.

Overlijd Epe

Dankbet Epe