Reinskje Jelles (1869-1959)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jelle Doedes Bruinsma (1828-1875) & Aafke Wytzes Wiersma (1842-1926)
Grootouders: Doede Pieters Bruinsma (1797-1843) & Antje Jelles Hieminga (1801-1883)
Overgrootouders: Pyter Jelles Bruinsma (1747-1812) & Geertie Jans (1768-1846)
Betovergrootouders: Jelle Hilbrands Bruinsma (1714-1792) & Siebrig Pieters Felsen (1720-1807)

Reinksje Jelles Bruinsma werd op zondag 13 september 1868, om half 3 in de morgen te Tzum geboren. In haar geboortehuis (in 1975 afgebroken) was de woonkamer aan de straatzijde. De ingang was helemaal achteraan, aan de noordkant. Via een portaaltje en een gang kon men in de kamer komen. Achter de bedsteden was een bergplaats. Reinskje was het eerst kind van vader Jelle Doedes Bruinsma (41 jaar inmiddels) en moeder Aafke Wytzes Wiersma. Na haar zouden nog drie kinderen geboren worden, waarvan alleen haar broertje Doede Jelles de volwassen leeftijd zou halen.

Tzum nov

Tot overmaat van ramp overleed Reinskje’s vader toen ze nog maar 6 jaar was. Een paar jaar daarna werd Friesland getroffen door een landbouwcrisis en werd haar moeder Aafke in 1881 opgepakt en veroordeeld wegens diefstal. Reinskje was 12 jaar oud en we kunnen ons amper voorstellen hoe het moet geweest toen haar moeder voor 2 maanden in de Blokhuispoort te Leeuwarden werd opgesloten. Vier jaar later, in 1885, overleed haar moeder en bleef Reinskje als oudste kind van 16 jaar  achter met haar 13-jarige broertje.

Reinskje Jelles beviel op zondag 12 juli 1891 te Franeker van een zoontje die ze Oepke noemde. Een vader was nog in geen velden of wegen te bekennen, dus was Reinskje een ongehuwde moeder met kind. En dat zal het nodige geroddel gegeven hebben. Ze trouwde een jaar later, op zondag 22 mei 1892 te Franeker met de 24-jarige Valentijn Vellinga. Valentijn erkende Oepke als zijn zoon en zo werd Oepke Bruinsma ineens Oepke Vellinga. Volgens de trouwakte was Valentijn arbeider van beroep en Reinskje arbeidster. Reinskje’s echtgenoot Valentijn Vellinga werd op maandag 2 maart 1868, om 04.00 uur in de morgen te Hitzum geboren. Daarmee was hij het eerste kind van vader Ybele Valentijns Vellinga en moeder Jantje Sytzes Rienstra. Valentijn ondertekende de akte niet, omdat hij verklaarde niet te kunnen schrijven, zulks niet geleerd hebbende. De getuigen bij het huwelijk waren:

  • Luitsen Vellinga, 47 jaar, arbeider, woonachtig te Franeker, oom van den bruidegom
  • Foppe de Jager, 50 jaar, arbeider, woonachtig te Franeker, geen familie van de comparanten 
  • Michiel van Bachum, 53 jaar, koopman, woonachtig te Franeker, geen familie van de comparanten
  • Bernardus Kroeger, 35 jaar, postbode, woonachtig te Franeker, geen familie van de comparanten 

Franekerd1

Reinskje en Valentijn kregen de volgende kinderen:

  1. Oepke, 12 juli 1891 te Franeker (erkend kind) – 6 september 1958 (67 jaar)
  2. Jelle, 22 april 1893 te Franeker – 25 oktober 1960 te Franeker (67 jaar)
  3. Sytse, 8 augustus 1894 te Franeker – onbekend
  4. Aafke, 15 juli 1896 te Franeker – 1 augustus 1896 te Franeker (16 dagen)
  5. Aafke, 14 februari 1898 te Franeker – 15 november 1986 te Franeker (88 jaar)
  6. Jan, 10 januari 1901 te Franeker – 13 december 1909 te Franeker (8 jaar)
  7. Valentijn, 6 maart 1906 te Franeker – 25 september 1956 te Franeker (50 jaar)

In 1888, dus 4 jaar voordat hij met Reinskje in het huwelijk zou treden, was Valentijn opgeroepen voor de Militie (militaire dienst) en werd hij goedgekeurd. Dankzij deze keuring hebben we globaal beeld hoe hij er moet hebben uitgezien: een kleine man met een brede kop en blonde haren.

  • Lengte: 1 meter en 58 centimeters (587 millimeters)
  • Aangezigt: breed
  • Voorhoofd: hoog
  • Oogen: blaauw
  • Neus: normaal
  • Mond: normaal
  • Kin: rond
  • Haar: lichtblond
  • Wenkbraauwen: lichtblond
  • Merkbare teekenen: geen

Zoals gezegd werd hij goedgekeurd (voor dienst aangewezen), maar blijkbaar wilde Valentijn deze beker toch liever aan zich voorbij laten gaan. En dus zat hij in april 1888 bij de notaris in Franeker en betaalde hij Andries Hermannus Swerms uit Franeker een smak geld (hoogstwaarschijnlijk 250 gulden),  waardoor Valentijn niet meer in dienst hoefde en Andries zijn plaats overnam. Andries erin, Valentijn eruit. Blijkbaar zat er dus genoeg geld bij de familie Vellinga om dit alles te bekostigen.

Valentijn Vellinga overleed op zaterdag 25 september 1915, om 01.30 uur in de morgen te Franeker. Zijn zoon Valentijn (net als Valentijn senior geboren in maart) zou op precies dezelfde dag, maar dan in 1956 overlijden. Dus: dezelfde naam, dezelfde geboortemaand en dezelfde dag en maand van overlijden. Maar zo bleef Reinskje dus achter met de kinderen, waarvan de jongste 9 jaar was. Valentijn werd slechts 47 jaar oud.

Overlijden Valentijn

Reinskje zou hem ruim 40 jaar overleven, maar nooit hertrouwen. Ze overleed uiteindelijk op dinsdag 28 april 1959. Het is niet helemaal duidelijk waar zij overleden is: haar grafsteen zegt Franeker, terwijl haar persoonskaart Harlingen aangeeft. Maar de persoonskaart is zeker niet waterdicht, want die geeft 3 geboren kinderen aan, terwijl Reinskje moeder werd van 7 kinderen. Terwijl er op grafstenen met grote regelmaat ook foutjes te bespeuren zijn. Toch, Reinskje overleed op 28 april 1959, zoveel is zeker. Ze werd 89 jaar oud.

Grafsteen Reinskje

Advertenties