Hillebrand Rommerts (1793-1842)

Koekkoek Top

Hillebrand Rommerts (Bruinsma) werd op donderdag 11 april 1793 te Zweins geboren en op zondag 28 april 1793 te Tzum gedoopt. In de doopakte kunnen we lezen dat moeder Maaike Jans haar zoontje op die 28e april ten doop hield (met andere woorden, zij was de doopheffer). Hillebrand was het tweede kind in het gezin van vader Rommert Hilbrands en moeder Maaike Jans. Zijn broer Jan was amper 11 maanden eerder geboren en was dus zelf nog een baby. Na Hillebrand zouden er nog 4 kinderen in dit gezin geboren worden.

In 1814 had Hillebrand zich moeten melden voor de Nationale Militie, de militaire keuring. Hij deed dat echter niet! Niet in 1814, niet in 1815 en niet in 1816. Toen dit feit bij zijn huwelijk aan het licht kwam (waar de desbetreffende documenten van de Militie moesten worden overlegd), was de Militie zo coulant Hillebrand alsnog vrijstelling te geven. Het zou te ver gaan om te zeggen dat dit enkele wapenfeit alles zegt over het karakter van Hillebrand, maar wellicht zegt het toch wel iets.

Hillebrand was 29 jaar oud, toen hij op donderdag 23 mei 1822, om 11.00 uur in de ochtend, in het huwelijk trad met de 27-jarige Johanna Eelkes van Hout. Johanna was op dinsdag 26 augustus 1794 te Leeuwarden geboren en aldaar gedoopt op zondag 19 september 1794. Ze was het eerste kind van vader Eelco van Hout en moeder Anna Leenhart (ook wel geschreven als Leenarts en Leenderts). Haar ouders waren al overleden en hoewel Hillebrand’s beide ouders nog in leven waren, was alleen vader Rommert bij het huwelijk aanwezig. Hillebrand was timmerknecht van beroep en Johanna was dienstmeid, beide te Cornjum. Onderaan de trouwakte zien we de handtekeningen van de bruidegom, de bruid en die van vader Rommert. Als getuigen traden op:

  • Mr. Jentje Cats Ez., 28 jaar, secretaris van Leeuwarderadeel, woonachtig te Leeuwarden, geen familie van den bruidegom noch bruid
  • Jurgen Wynants, 33 jaar, klerk der secretarie, woonachtig te Leeuwarden, geen familie van den bruidegom noch bruid
  • Sijne Jans Fonk, 68 jaar, executeur, woonachtig te Leeuwarden, geen familie van den bruidegom noch bruid
  • Rommert Hillebrands Bruinsma, 51 jaar, arbeider, woonachtig te Makkum, vader van den bruidegom

Handtek

Hillebrand en zijn vrouw Johanna kregen samen een kind:

  1. Eelco, 22 februari 1823 te Cornjum – 25 juli 1889 te Cornjum (66 jaar)

Merkwaardig genoeg werd dus niet Hillebrand’s vader als eerste vernoemd, zoals de traditie voorschreef, maar Johanna’s vader. Zoals we verderop zullen zien zou Hillebrand geen van zijn kinderen vernoemen naar zijn ouders of grootouders. Een half jaar na de geboorte van hun kind, overleed moeder Johanna. Ze stierf op dinsdag 2 september 1823, des voormiddags ten negen uren, in de huizinge no. 23 te Cornjum. Johanna Eelco van Hout werd slechts 29 jaar oud.

En zo bleef Hillebrand dus achter de kleine Eelco. Hij hertrouwde snel, en wel op donderdag 25 november 1824, wederom om 11.00 uur in de ochtend, met de 30-jarige Jitske Ruurds Stookstra. Jitske werd op zaterdag 27 september 1794 te Jelsum geboren en aldaar gedoopt op zondag 26 oktober 1794. Ze was het eerste kind van vader Ruurd Feikes en moeder Akke Gerrits. Omdat haar vader in 1806 overleed, was het moeder Akke Gerrits die op maandag 30 december 1811 te Jelsum de achternaam Stookstra liet registreren. Men was er begin 19e eeuw niet op berekend dat een vrouw de naamgeving zou kunnen regelen, en op het formulier lezen we dan ook dat hij aanneemt de naam van Stookstra. Jitske’s moeder was bij het huwelijk aanwezig, net als Hillebrand’s vader. Wederom was zijn moeder Maaike Jans niet aanwezig.

Akke Gerrits

Hillebrand en Jitske kregen samen de volgende kinderen:

  1. Ruurd, 3 oktober 1825 te Cornjum – 27 juli 1857 te Cornjum (31 jaar)
  2. Maaike, 22 mei 1828 te Cornjum – 1-7 augustus 1907 te Cornjum (79 jaar)

Hillebrand was timmerman van beroep, en in september 1824 (dus een paar maanden voor zijn 2e huwelijk) kocht hij twee percelen land te Cornjum voor een bedrag van 425 gulden (omgerekend zou dat nu 9.881 gulden zijn, ofwel 4.483 euro). In februari 1828 kocht hij een huis (no. 25 – huidige locatie: Martenawei, huisnummer 9) en timmerwinkel te Cornjum voor 1.701 gulden. Dat zou nu neerkomen op 39.548 gulden, ofwel 17.946 euro.

Huis & Erf

Het was blijkbaar een behoorlijke aderlating en amper een maand later bood hij de helft in eene huizinge no. 25 te Cornjum te koop aan. De koopsom was 450 gulden (omgerekend 10.462 gulden, ofwel 4.747 euro).

1828a

In 1830 verkocht hij twee percelen greidland (weiland) te Jelsum en gedurende de jaren dertig was hij regelmatig bij de notaris te vinden; soms als schuldeiser, dan weer als schuldenaar, voor obligaties en royementen. In 1840 bood hij het huis met timmerwinkel wederom te koop aan. Voor de helft van de woning had hij indertijd al 450 gulden ontvangen, voor de 2e helft van het huis en de timmerwinkel ontving hij in 1840 een bedrag van 2.250 gulden (52.312 gulden, ofwel ruim 23.738 euro). Het huis werd dus met forse winst verkocht. Acht maanden voor zijn dood kocht hij een woning te Jelsum voor 400 gulden en zo verruilden Hillebrand en zijn gezin in 1842 Conrnjum voor Jelsum. Lang heeft hij dus niet van zijn nieuwe woning kunnen genieten, want hij overleed op vrijdag 2 september 1842, des avonds ten negen ure, in de huizinge nummer eenenveertig te Jelsum. Hij overleed dus op dezelfde dag en dezelfde maand als zijn overleden vrouw Johanna. Hillebrand Rommerts Bruinsma werd 48 jaar oud.

Moeder Jitske hertrouwde niet, wat op zich niet uitzonderlijk was. Veel opmerkelijker is het feit dat zij zich na de dood van haar man als zakenvrouw ontpopte. Alleen al tussen 1842 en 1850 was ze 13 maal bij de notaris te vinden. De voortekenen waren er al in de maanden voorafgaand aan het overlijden van Hillebrand, toen ze tot tweemaal toe zelf de obligaties (zijzelf als schuldeiser) bij de notaris liet opstellen. Misschien berustte dat op toeval, of misschien wist Hillebrand dat hij niet lang mer te leven had en stimuleerde hij zijn vrouw de zaken op zich te nemen. We zullen het nooit zeker weten, maar de wapenfeiten (na het overlijden van haar man) zijn indrukwekkend:

  • 9 oktober 1843 – obligatie (Jitske is schuldeiser)
  • 14 maart 1846: verkoping ivm erfrecht
  • 1 mei 1846: royement
  • 26 mei 1846: obligatie (Jitske is schuldeiser)
  • 30 mei 1846: obligatie (Jitske is schuldeiser)
  • 24 december 1846: royement, waarbij Jitske aanwezig is als voogd voor haar kinderen
  • 9 april 1847: obligatie (Jitske is schuldeiser)
  • 4 mei 1847: royement
  • 15 mei 1847: waarbij Jitske een uitstaande schuld overneemt
  • 13 november 1848: obligatie (Jitske is schuldeiser)
  • 24 december 1849: royement
  • 4 september 1850: royement
  • 17 oktober 1850: royement
  • 7 oktober 1851: royement
  • 15 oktober 1851: royement
  • 16 januari 1852: waarbij Jitske een uitstaande schuld overneemt
  • 21 maart 1856: obligatie (Jitske is schuldeiser)
  • 8 mei 1856: royement
  • 17 mei 1856: obligatie (Jitske is schuldeiser)
  • 6 juni 1857: royement
  • 14 juni 1858: royement
  • 23 april 1858: obligatie (Jitske is schuldeiser)

En dat allemaal in een tijd waarin de vrouw geacht werd het huishouden te doen en voor de kinderen te zorgen. En als we bedenken dat vrouwen pas in 1917 stemrecht kregen (dus ruim 70 jaar later!), dan is de rol van Jitske op zijn minst prijzenswaardig te noemen. Te zien dat er ten minste 1 vrouw is gevonden (en wie weet komen er meer) die het aandurfde tradities en etiquettes te doorbreken, is niet alleen een verademing, maar ook iets om trots op te zijn.

Deze bijzondere vrouw overleed tenslotte op zondag 3 maart 1861, des namiddags ten vier ure in het huis nummer veertien te Cornjum. Jitske Ruurds Stookstra werd 66 jaar oud.

Woman

 

 

Advertenties