Eke Rommerts (1796-1855)

Top

Het was donderdag 27 mei 1819, precies een maand voor de trouwdag van Eke Rommerts Bruinsma. Op die donderdag in 1819 hadden zich zeven getuigen voor de  Vrederegter te Franeker verzameld:

  • Rommert Hilbrands Bruinsma, arbeider te Makkum
  • Jacob Jans Strikwerda, boer onder Tzum
  • Rommert Jochems Feikema, boer onder Franeker 
  • Jacob Johans van Lankum, boer aldaar
  • Feike Hilbrands Bruinsma, boer onder Tzum
  • Hans Hobbema, boer aldaar
  • Fokke Gerrits Ytema, boer aldaar

Deze getuigen verklaarden te weten dat Eke Rommerts Bruinsma is geboren onder het behoor van den dorpe Tzum, den achtentwintigsten October eenduizend zevenhonderd zesennegentig (dus: vrijdag 28 oktober 1796). De eerstgenoemde getuige was vader Rommert Hilbrands Bruinsma die aangaf dat hij bij hare geboorte heeft geassisteerd (dat is ontroerend om te lezen, want eeuwenlang was het niet gebruikelijk dat mannen bij de geboorte van hun kinderen aanwezig waren. Dit was ook zeker in de 18e eeuw nog niet het geval. Vader Rommert was er niet alleen bij; hij had zelfs geassisteerd). Getuige Feike Hilbrands gaf aan haar oom van vaderzijde te zijn. De andere vijf getuigen verklaarden dat zij meergenoemde Eke Rommerts Bruinsma van kindsbeen af hebben gekend, en door verschillende omstandigheden en daarmede overeenkomende berigten, van het tijdstip harer geboorte genoegzame kennisdragen. En zo werd Eke Rommerts ruim twintig jaar na dato alsnog officieel van een geboortedatum voorzien. Er zit echter nog een mysterieuze draai aan dit verhaal. Want Eke was hier vierde kind van vader Rommert en moeder Maaike Jans. Haar oudere broers Jan (1792), Hillebrand (1793) en Gerryt (1794) werden wel gedoopt, en moeder Maaike was de doopheffer. Eke was het eerste kind in dit gezin dat niet gedoopt werd. Ook haar jongere broertje Albert (1799) zou niet worden gedoopt. Wybe echter, geboren in 1800, werd weer wel gedoopt, en ten doop gehouden door de moeder! Dus wat de rden is waarom twee van zes kinderen niet gedoopt werden, is een raadsel.

Eke was 22 jaar oud en werkte als naaister te Franeker, toen ze op zondag 27 juni 1819 in Franeker in het huwelijk trad met de 27-jarige Klaas Riemers Stienstra. Klaas was op dinsdag 26 juli 1791 te Midlum geboren en aldaar gedoopt op zondag 7 augustus 1791. Hij was het vierde en laatste kind uit het huwelijk van vader Riemer Hessels Stienstra en moeder Hiltje Oeges. Klaas had zijn moeder nauwelijks gekend, want ze overleed in 1794, toen hijzelf dus net drie jaar oud was. Hij was tigchelknecht van beroep en woonde, net als Eke, in Franeker. Beide vaders waren bij het huwelijk aanwezig, Eke’s moeder was dat echter niet. Zowel bruidegom als bruid, en de laatste twee getuigen ondertekenden de akte niet, welke zeiden niet te kunnen schrijven. Als getuigen traden op:

  • Riemer Hessels Stienstra, 60 jaar, hovenier, woonachtig te Weidum, vader van de bruidegom
  • Rommert Hillebrands Bruinsma, 52 jaar, arbeider, woonachtig te Franeker, vader van de bruid
  • Gerrit Rommert Bruinsma, 24 jaar, arbeider, woonachtig te Ried, broeder van de bruid
  • Hessel Riemers Stienstra, 28 jaar, arbeider, woonachtig op Kingmatille, broeder van den bruidegom

Zweins

Eke en haar man Klaas kregen samen de volgende kinderen:

  1. Riemer, 10 april 1820 te Zweins – 20 februari 1895 te Oosterbierum (74 jaar)
  2. Maike, 12 februari 1823 te Zweins – 29 januari 1896 te Assen (72 jaar)
  3. Hiltje, 16 augustus 1828 te Zweins – 2 februari 1914 te Menaldum (85 jaar)
  4. Rommert, 21 januari 1837 te Zweins – 11 februari 1868 te Zweins (31 jaar)

Klaas had zich in 1814 moeten melden bij de Nationale Militie, voor de militaire keuring. Daar was hem ten deele gevallen het Nummer 910 het welk, tot heden, niet opgeroepen zijnde, hem tot genen dienst heeft verpligt. De Franse bezetter had Nederland in 1813 verlaten en pas in januari 1815 werd de eerste Militiewet van kracht. Klaas zat dus precies in het jaar na de Franse bezetting en voor de eerste Nederlandse militiewet.

In 1825 werden grote delen van Nederland, waaronder Overijssel, Groningen en Friesland zwaar getroffen door een springvloed. De dijken braken op talloze plaatsen door; woningen stortten in, landerijen kwam onder water te staan en honderden mensen verdronken. Nadat het water zich had terugtrokken, was de ramp nog lang niet voorbij. Er braken ziektes uit en veel mensen waren letterlijk alles kwijtgeraakt. Ook in Friesland kwamen er hulpacties op gang om de getroffen gezinnen te helpen. Zo schreef de Leeuwarder Courant dat de grietman van de ingezetenen van het dorp Zweins heeft ontvangen eene aanzienlijke hoeveelheid spek, smeer, kaas, brood, erwten boonen, gerst, weit, aardappelen rapen en boekweiten meel.

Nieuwsflits 18431843

Zoals (helaas) gebruikelijk had Eke haar beroep als naaister opgegeven zodra ze in het huwelijk trad. Vanaf dat moment stond zij te boek als huisvrouw. Zoals eerder aangegeven was haar man Klaas tigchelknecht van beroep. Hij werkte dus als stenen stapelaar in een steenbakkerij, in dit geval de steenbakkerij De Hooge Oven te Zweins. Toen de steenbakkerij in 1803 werd overgenomen, meldde de nieuwe eigenaar in de krant dat hij maakt en verkoopt alle soorten van grauwe, roode, geele en bonte Steen. De steenbakkerij was gelegen aan de trekvaart (het huidige Harinxma-kanaal) van Harlingen naar Franeker, onder Almenum. De ophaalbrug over de trekvaart werd de Kingmatille genoemd (de brug werd in 1947 afgebroken).  Zoals we in onderstaande advertentie kunnen lezen, woonde Eke en haar gezin tot  mei 1854 in een woning aan de streek op Kingmatille.

Woning

Het was de 34-jarige veldwachter Jacob Visser en de 50-jarige timmerman Jacob Zetstra die in oktober 1855 bij de Burgerlijke Stand lieten noteren dat Eke op donderdag, de vierden dag der maand October dezes jaars, des namiddags ten een uren in huizinge nummer achttien te Zweins overleden is. Eke Rommerts Bruinsma werd 58 jaar oud (en niet 56 jaar, zoals onterecht in de overlijdensakte werd vermeld).

Klaas Riemers zou haar precies veertien jaar en zes dagen overleven. Hij was inmiddels bijna tachtig jaar oud, maar werkte nog steeds als arbeider en woonde nog te Zweins. Hij overleed tenslotte op woensdag, den tienden dag der maand October 1869, des namiddags ten een uren in de huizinge nummer eenendertig te Zweins. Klaas Riemers Stienstra (overleden als Steenstra) werd 78 jaar oud.

Advertenties