Reinder Hilbrands (1803-1859)

Reinder Hilbrands werd op donderdag 7 juli 1803 te Lollum geboren. Hij werd op zondag 24 juli 1803 gedoopt, waarbij vader Hillebrand Jelles Bruinsma zijn zoon ten doop doop hield (met andere woorden: hij was de doopheffer). Reinder was het 6e kind uit het huwelijk van vader Hillebrand Jelles en moeder Willemke Johannes Noordhof. In totaal was hij echter het 12e kind van vader Hillebrand, die in een eerder huwelijk ook al 6 kinderen had gekregen. Zo was Reinder’s halfbroer Rommert (het 1e kind van vader Hillebrand) al 33 jaar oud toen Reinder geboren werd. Zo ook zijn zusje Lijsbeth (het 1e kind van Hillebrand en moeder Willemke), die in 1803 al 17 jaar was.

In 1815 waren Nederland en België samengevoegd in één Groot Nederland, met name om een vuist te kunnen maken tegen de Fransen. Het was een ongemakkelijk huwelijk, wat uiteindelijk in 1830 leidde tot de Belgische Revolutie. Het Nederlandse leger greep in, maar kon geen einde maken aan de plunderingen en straatgevechten. Met de staart tussen de benen dropen de Nederlanders af, en onder internationale druk werd de onafhankelijkheid van België een feit. Dit had het einde van het verhaal moeten zijn, maar politiek getwist over de verdeling van de staatsschuld en de exacte landsgrenzen zorgden ervoor dat de spanningen opliepen. De onderhandelingen vonden in Londen plaats, en toen de gekwetste Nederlanders de Belgen uiteindelijk een ultimatum stelden, was er eigenlijk niemand in Europa die dat serieus nam.

Groot was dan ook de verassing toen Nederland op dinsdag 2 augustus 1831 tot de aanval over ging. Reinder Hilbrands was een van de soldaten die deelnam aan de veldtocht. Hij was ingedeeld bij de 1e Afdeling, 2e Bataljon, 5e Compagnie Schutters onder leiding van majoor Christiaan Frederik Kirchner (die de bijnaam de âlde Blaue had). Het was een warme dag, die 2e augustus 1831, toen de opmars naar Belgisch gebied begon. Aan de voedselvoorziening van het oprukkende leger mankeerde echter van alles. Zo was er op die hete dag nergens water te vinden en de soep was dikwijls zo zout dat de dorst alleen maar erger werd. In de avond braken er soms ongeregeldheden uit met de plaatselijke bevolking als de soldaten op strooptocht gingen om voldoende water en voedsel in te slaan. Tijdens die plunderingen ging het er soms hardhandig aan toe.

10daagse

De strijd was fel, waarbij het Nederlandse leger de bovenliggende partij was. Op maandag 8 augustus 1831 verrasten de Nederlandse troepen het Belgische leger bij Hasselt en sloegen de Belgen op de vlucht. Op zaterdag 13 augustus veroverden de Nederlanders de stad Leuven. De Fransen grepen echter in en stuurden een leger naar Leuven. Nederland koos eieren voor zijn geld en trok zich terug. Allen voor de stad Antwerpen zou nog fel gevochten worden.

Toen de kruitdampen waren opgetrokken, vroegen velen zich af wat het nut van deze tiendaagse veldtocht was geweest. Want Nederland had de soevereiniteit van België erkend, en het wapengekletter was dan ook niet bedoeld om België opnieuw in te lijven. De reden was veel banaler: de veldtocht was bedoeld om de geschonden eer van 1830 te wreken! Of, zoals een schrijver het later verwoordde: ‘In tien dagen tijds werden de opgeblazene, verwatene (vervloekte) en brooddronken Belgen op hunnen “eigen grond” door Nederlands op God en regt vertrouwende kloekhartige zonen verslagen.’ Reinder Hilbrands overleefde de veldtocht gelukkig en keerde uiteindelijk terug naar huis.

Hij was inmiddels 36 jaar oud en zonder eigen bedrijf, toen hij op zaterdag 9 mei 1840 in het huwelijk trad met de 28-jarige Dirkje Egberts Tilstra, dienstmeid van beroep. Op dezelfde dag, in hetzelfde stadhuis, trouwde zijn neef Pieter Jelles Bruinsma. Sterker nog; de huwelijken werden na elkaar afgesloten. Maar terug naar Reinder’s huwelijk. Dirkje was geboren op vrijdag 24 januari 1812 te Zweins, zijnde de juiste tijd den geboorte ’s avonds ten vijf uren. Haar ouders waren Egbert Piebes Tilstra, arbeider van beroep, en Lijsbeth Kornelis de Boer. De ouders van zowel bruid als bruidegom waren in 1840 reeds overleden. Dirkje was nog relatief jong met haar 28 jaar en ook Reinder stond met zijn 36 jaar nog volop in het leven. Toch zouden er geen kinderen voortkomen uit dit huwelijk. Als getuigen traden op:

  • Dirk van der Ram, 72 jaar, executeur, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Jan Tjalllings Tjallinga, 73 jaar, assistent van de grietenij, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Rein Klazes Westra, 44 jaar, assistent van de grietenij, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid
  • Klaas de Wit, 49 jaar, klerk, woonachtig te Franeker, vreemd aan bruidegom en bruid

Achlum

In 1838 woonde Reinder Hilbrands te Tzummarum, waar hij als boerenknecht werkzaam was. Twee jaar later, toen hij met Dirkje in het huwelijk trad, woonde hij te Tzum en was hij zonder werk. Zoals we in onderstaande advertentie kunnen lezen huurde hij daar, samen met anderen, een huizinge, erf, bleekveld, tuin en stalling tot 12 mei 1843 voor een jaarlijkse huursom van 92 gulden.

Huiznge

In datzelfde jaar 1843 kocht hij, samen met 2 anderen, een huis met schuur en watermolen op nummer 65 te Achlum. De koopsom bedroeg 1.061 gulden, wat omgerekend nu iets meer dan 246.000 gulden, ofwel 111.000 euro zou zijn. In 1846 vinden we hem terug als kooltjer (kweker van groenten en tuinbouwproducten zoals kool, uien enz) te Achlum. Toen een oom van Dirkje Egberts in 1846 overleed (in de memorie van successie wordt haar naam geschreven als Durkje Eiberts), trad onder andere Reinder Hilbrands op als voogd voor een van de minderjarige kinderen van de overledene. Het betekende dat hij een gelijkwaardig deel uit de erfenis ontving als de minderjarige waarvoor hij als voogd optrad, in dit geval 1/6 deel van der erfenis.

Reinder Hilbrands Bruinsma overleed op woensdag 31 juli 1859, des middags ten twaalf ure in de huizinge nummer vijfenzestig te Achlum. Hij werd 56 jaar oud. In de memories van successie zien we dat zijn naam als Reinder Hilberts Bruinsma werd geschreven en dat hij ontroerend goed naliet. Zijn vrouw Dirkje zou een jaar later, op woensdag 8 december 1860, opnieuw in het huwelijk treden, en wel met Anne Wybrens Oosterbaan uit Achlum. Ze zou Reinder Hilbrands bijna 30 jaar overleven. Ze overleed tenslotte op zaterdag 4 januari 1890, des avonds ten elf ure te Achlum. Dirkje Tilstra werd 77 jaar oud.

Advertenties