Pieter Hilbrands (1796-1871)

Pieter Hillebrand (Hilbrands) werd geboren als Pijtter, en wel op zaterdag 28 mei 1796 te Lollum. Op zondag 19 juni 1796 werd hij aldaar gedoopt, waarbij vader Hillebrand Jelles zijn zoon ten doop hield (hij was de zogeheten doopheffer). Pieter was het 5e kind uit het huwelijk van Hillebrand en Willemke Johannes Noordhof (die 35 jaar oud was toen Pieter geboren werd). Daarnaast was hij het 11e kind van de inmiddels 53-jarige Hillebrand, die ook al 6 kinderen  uit een eerder huwelijk had verwekt.

Wommels (1)

Pieter moest zich in 1817 melden bij de Nationale Militie, de militaire keuring. Daar was hem ten deel gevallen het nummer 8 hetwelk, tot heden, niet opgeroepen zijnde hem tot geenen dienst heeft verplicht. Hij had dus geluk en kon gewoon als boerenknecht verder werken. Hij was 32 jaar oud, boerenknecht van beroep en woonde te Wommels, toen hij op woensdag 13 mei 1829, des namiddags ten drie uren in het huwelijk trad met de 26-jarige Foekjen Johannes van der Schaaf. Foekjen was geboren op dinsdag 22 juni 1802 te Wommels geboren en aldaar gedoopt op zondag 27 juni 1802. Ze woonde daar nog steeds en was – aldus de trouwakte – zonder beroep. Haar vader Johannes Andries van der Schaaf was schipper van beroep en woonde met zijn vrouw Ymkjen Gerrits Hiemstra te Wommels. In de trouwakte lezen we dat vader Johannes in 1811 de achternaam van der Schaaf had aangenomen. Daar had hij blijkbaar spijt van gekregen, want hij had de achternaam laten veranderen in Tiemersma. En zo trouwde Pijter Hilbrants (aldus de akte) dus met Foekjen Johannes Tiemersma, en niet met Foekjen Johannes van der Schaaf. Als getuigen traden op:

  • Gerrit Johannes Tiemersma, 25 jaar, schippersknecht, woonachtig te Wommels, broeder des bruids
  • Andries Johannes Tiemersma, 23 jaar, bakkersknecht, woonachtig te Oosterend,  broeder des bruids
  • Hijtlje Gerrits Hiemstra, 58 jaar, verver en glazenmaker, woonachtig te Wommels, oom des bruids
  • Egbert Gatzes Struiksma, policie dienaar, woonachtig te Wommels, aangetrouwde oom des bruids

Pieter en zijn vrouw Foekjen zouden geen kinderen krijgen, want iets meer dan een jaar na het huwelijk overleed Foekjen Johannes Tiemersma. Het was Pieter zelf die om 14.00 uur in de middag, op maandag 28 juni 1830, bij de Burgerlijke Stand liet registreren dat zijn vrouw Foekjen op zaterdag 26 juni, des avonds ten elf uren, in de Huizinge no. 45 te Lutkewierum was overleden. Foekjen werd slechts 28 jaar oud. Haar nalatenschap bedroeg 68,24 gulden, wat in onze tijd neer zou komen op een bedrag van 1.586 gulden, ofwel 719 euro.

Lutkewierum

Pieter was 33 jaar oud, een weduwnaar zonder kinderen oud en winkelier te Lutkewierum. Het zou allemaal veranderen. Hij sloot de winkel en het verleden achter zich en verhuisde van Lutkewierum naar Lollum. Pas vijf jaar na het overlijden van Foekjen, was hij bereid opnieuw het ja-woord te geven. Hij was inmiddels 39 jaar oud, zonder beroep(!), toen hij op zaterdag 24 oktober 1835 in het huwelijk trad met Fokeltje Minnes Wiersma. Vreemd genoeg werd in de trouwakte Pieter’s doopdatum (19 juni) als geboortedatum genoteerd. Fokeltje was geboren dinsdag 9 januari 1798 te Hennaard. Haar ouders waren Minne Klazes Wiersma en Minke Pieters Wiersma. Fokeltje was 37 jaar en – net als Pieter – eerder getrouwd geweest. In 1822 trad zij in het huwelijk met Samuel Wybrandus Odolphi, wat nu niet bepaalt een alledaagse Friese naam is. Zijn moeder heette Fritia Cahais en haar zuster Maria Magdalena Cahais! Fokeltje’s man Samuel was in 1831, op 31-jarige leeftijd, overleden. Ze was boerin van beroep en zou dit beroep ook na haar tweede huwelijk blijven uitoefenen. De getuigen bij dit huwelijk waren:

  • Sietse Wietses Hoekstra, 23 jaar, zonder bedrijf, woonachtig te Wommels, goede vriend
  • Egebert Gatzes Struiksma, 66 jaar, policie dienaar, woonachtig te Wommels, goede vriend
  • Sijbolt Takeles Tiemersma, 38 jaar, policie dienaar, woonachtig te Wommels, goede vriend
  • Gosling Hijlkjes Hiemstra, 46 jaar, policie dienaar, woonachtig te Wommels, goede vriend

Pieter en zijn vrouw Fokeltje kregen samen een kind:

  1. Willemke, 25 mei 1839 te Waaxens – 28 september 1912 te Wommels (73 jaar)

Waaxens

Pieter was boer te Waaxens, zijn vrouw Fokeltje boerin. In de jaren vijftig van de 19e eeuw brak (andermaal) de gevreesde en besmettelijke longziekte onder runderen uit. In 1857 alleen al moesten 7.557 runderen worden geslacht en heerste de ziekte in 1.842 stallen en weiden in Friesland. In de Leeuwarder Courant werd bijgehouden welke veehouders “besmet”  en welke gezond waren verklaard. In december 1857 treffen we de naam van Pieter nog aan de goede kant van de tragedie, maar in januari 1858 zien we dat de ziekte ook onder zijn kostbare runderen is uitgebroken.

Rundvee dec 1857

Rundvee jan 1858

Pieter had nog vier stukken puik best greiland onder IJtens (Itens) in bezit en deze bood hij op zaterdag 30 december 1865 te huur aan voor een periode van een jaar. Hij was toen al 69 jaar oud, maar wilde van verkopen blijkbaar niets weten.

13-12-1865

Pieter was bleef tot aan zijn dood werkzaam als boer. Hij overleed op maandag 30 januari 1871, des nachts ten een ure, te Waaxens, in de huizinge nummer elf. Zoals we in de rouwadvertentie kunnen lezen was zijn dood zacht en kalm. Pieter Hilbrands Bruinsma werd 74 jaar oud (en zoals gezegd: nog steeds boer van beroep).

Overlijden Pieter (1)

Ook Fokeltje bleef werken als boerin en zou uiteindelijk pas op hoge leeftijd stoppen. In oktober 1879 verkocht ze de vier percelen weiland die Pieter een paar jaar daarvoor nog had verhuurd. Op het perceel was ook een terp.

19-10-1879

Ze overleed tenslotte op den vierden der maand Januarij 1886, des avonds ten half twaalf te Wommels. Fokleltje Minnes Wiersma werd 87 jaar oud.