Lijsbeth Hilbrands (1786-1854)

Afb01

In het verleden was het onmogelijk persoonsnamen te standaardiseren. Met andere woorden: een ambtenaar van de Burgerlijke Stand schreef op wat hij hoorde, waardoor elke variatie op het thema mogelijk werd. Zo werd Lijsbeth geboren als Lijsbet, werd ze in twee geboorteaktes van haar kinderen Elisabeth genoemd en veranderde het in het midden van de 19e eeuw naar Lijsbeth. In ieder geval werd zij geboren onder een volle maan, op maandag 6 november 1786 te Lollum. Op zondag 26 november 1786 werd zij te Lollum gedoopt, waar vader Hillebrand Jelles (Bruinsma) zijn dochtertje ten doop hield (hij was de doopheffer). Vader Hillebrand was 43 jaar oud en zijn tweede vrouw Willemke Johannes (Noordhof) was 25 jaar oud. In het geboortejaar van Lijsbeth zou Wolfgang Amadeus Mozart de opera Le Nozze di Figaro (Figaro’s Bruiloft) componeren. Lijsbeth was het 1e kind uit dit huwelijk, terwijl Hillebrand al zesmaal vader was geworden bij zijn 1e (en overleden) vrouw. Na Lijsbeth zouden er vervolgens nog 5 kinderen geboren worden.

Mozart_libretto_figaro_1786

Lollum is een oud terpdorpje dat waarschijnlijk al meer dan 1500 jaar bestaat. In het begin van de 19e eeuw woonden er zo’n 169 mensen. In die tijd was het een geïsoleerd dorp. De hoofdverbinding naar Franeker en Bolsward verliep over het water en het dorp was alleen te voet bereikbaar over modderpaden dwars door de weilanden.

Lijsbeth Hilbrands was 20 jaar oud, toen ze op zondag 24 mei 1807 te Lollum in het huwelijk trad met de 23-jarige Jacob Jacobs (Strikwerda). Jacob werd op vrijdag 9 januari 1784 te Tzum geboren en aldaar op zondag 1 februari 1784 gedoopt. Zijn ouders waren Jacob Feddes en Luitske (Lutske) Ymes. Jacob zou zijn vader nooit leren kennen, want deze overleed in het jaar waarin Jacob geboren werd: 1784. Op de dag van het huwelijk woonde Jacob in Arum en Lijsbeth in Lollum. Samen kregen ze de volgende kinderen:

  1. Willemke, 11 januari 1808 te Franeker – 20 december 1890 te Tzum (82 jaar)
  2. Luutske, 11 mei 1809 te Tzum – 2 augustus 1840 te Tzum (31 jaar)
  3. Jacoba, 8 februari 1811 te Tzum – 23 januari 1887 te Lollum (74 jaar)
  4. Ieme, 9 september 1812 te Tzum – 14 juli 1886 te Lollum (73 jaar)
  5. Johannes, 1 mei 1815 te Tzum – 12 januari 1882 te Lollum (67 jaar)

Uiteraard zitten er hiaten in de DTB (Doop-Trouw-Begraaf) registers uit het verleden. Sommige aktes zijn simpelweg verdwenen of vernietigd (bij een brand bijvoorbeeld). Toch is het jammer om te ontdekken dat uitgerekend een van onze familieleden door de hiaten van de tijd is geglipt. Zo ook Jacob Jacobs, die net als ieder ander in 1811 een familienaam moest registreren. Dat zal in Tzum zijn geweest, maar in 1811/1812 staat daar geen Strikwerda geregistreerd. Ook niet in de omliggende dorpen trouwens.

Afb02

Wel weten we dat Jacob Jacobs huisman (=vrije boer) van beroep was. In april 1824 verkocht hij de helft – over hoog en laag aldus de akte – van een stuk greidland (weiland) te Kubaard voor een bedrag van 450 gulden. Tegenwoordig zou dat een bedrag van ruim 10.000 gulden (4.537 euro)zijn. Dat was een hoop geld, zeker als we bedenken dat een arbeider in 1822 gemiddeld 24 stuivers per dag verdiende. Vrouwen zaten daar nog ver onder en bleven op gemiddeld 14 stuivers per dag steken.

In november van datzelfde jaar 1824 was het Lijsbeth die zich bij de notaris in Bolsward vervoegde. Op 26 november van dat jaar was haar vader overleden en kreeg zij haar kindsdeel. Om welk bedrag het ging (of om welke landerijen) weten we niet, maar het is duidelijk dat Jacob en zijn vrouw Lijsbeth in die periode zeker niet onbemiddeld waren.

Op zaterdag 5 mei 1832, des morgens ten negen ure, kon men in het huis van Jacob Jacobs Strikwerda te Tzum een deel van zijn boelgoed kopen. Zo zien we in de advertentie dat van alles te koop aanbood: melkkoeien, paarden, een kret (mestkruiwagen) en mestplanken, een hooiwagen, ploeg, kaasvat, melkvaten, hooi en stro. Het was een succesvolle dag, want de opbrengst bedroeg 1.752 gulden. Dat was een mooi bedrag, want omgerekend zou dat nu 40.734 gulden (18.484 euro) zijn.

1832 1

Het gezin verhuisde uiteindelijk naar Franeker, waar Jacob Jacobs Strikwerda op maandag 18 januari 1847, om 04.00 uur in de ochtend overleed, in den huizing, wijk UB, nummer zesentwintig. Hij werd 63 jaar oud (de overlijdensakte geeft tweeënzestig jaar aan, maar dat is dus onjuist). Zijn vrouw Lijsbeth zou hem dus overleven en verhuisde in de herfst van haar leven terug naar Lollum, haar geboortedorp. Daar overleed ze, op vrijdag 28 april 1854, des morgen ten twee ure. Ze werd 67 jaar oud.

Afb07