Seerp Jans (1843-1918)

Tjummarum

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Feikes Bruinsma (1814-1885) & Aaltje Seerps Anema (1817-1871)
Grootouders: Feike Hilbrands Bruinsma (1781-1835) & Tietje Jans Bangma (1788-1827)
Overgrootouders: Hillebrand Jelles Bruinsma (1743-1824) & Eeke Rommerts de Boer (1746-1783)
Betovergrootouders: Jelle Hilbrands (1714-1792) & Sibrig Piters Felsen (1720-1807)

Vader Jan Feikes Bruinsma was 29 jaar oud toen hij aangifte deed van de geboorte van zijn derde kind. Bij de Burgerlijken Stand der Grieternij Barradeel liet hij noteren dat op maandag 5 juni 1843, des morgens ten tien uren te Tzummarum zijn zoon Seerp was geboren uit hem declarant en de 23-jarige Aaltje Seerps Anema. Waarmee meteen duidelijk wordt waar de naam Seerp vandaan komt. Zoals gezegd was Seerp het derde kind, maar zijn zusje Jetske was in 1842 na zeven weken al overleden. En dus was Seerp alleen met zijn oudere broertje Feike (geboren in 1841). Lang zouden de twee jongens niet alleen blijven trouwens, want er volgden broertjes/zusjes in 1845, 1846, 1849, 1851, 1853 (tweemaal), 1854, 1856, 1858 en tenslotte in 1864. Toen het allerlaatste broertje in 1864 geboren werd, was Seerp inmiddels 21 jaar oud!

Eind 1862 moest hij zich melden voor de militaire keuring bij de Nationale Militie. Hij werd goedgekeurd, maar zou toch geen dag als soldaat dienen. Dat bleek toen hij een paar jaar later bij zijn huwelijk een document overlegde van de Nationale Militie Provincie Friesland, waarin stond dat hij No. 77 had geloot, dat buiten oproeping gebleven zijnde, hem tot geene dienst heeft verplicht. Hoe dat precies is gelopen, is onduidelijk, maar Seerp hoefde in ieder geval de dienst niet in. In het keuringsrapport werd hij omschreven als boerenleerling en is er een omschrijving van hem bewaard gebleven:

  • Lengte 1 el 727 strepen ( 1 meter 72)
  • Aangezigt: rond
  • Voorhoofd: smal
  • Oogen: blaauw
  • Neus: normaal
  • Mond: normaal
  • Kin: spits
  • Haar: blond
  • Wenkbraauwen: blond
  • Merkbare teekenen: geene

Hij was 22 jaar oud, toen hij op vrijdag 1 juni 1866 in het huwelijk trad met de 21-jarige Aafke Gerrits Koudenburg. Aafke was op zaterdag 29 juni 1844, des morgens ten zeven ure te Sexbierum geboren en was het eerste kind (van de in totaal acht) van vader Gerrit Jans Koudenburg en moeder Geertrui Elisabeth Joha. Zowel Seerp, Aafke en Aafke’s vader waren zonder beroep (Aafke’s vader zou in 1845 als boer werkzaam zijn, in 1846 als herbergier en in 1849 weer als boer). Aafke’s moeder was reeds overleden (zij werd slechts 37 jaar oud), maar haar vader en Seerps ouders waren bij het huwelijk aanwezig. De bruidegom, de bruid en de aanwezige ouders ondertekenden de huwelijksakte. Als getuigen traden op:

  • Johan Wilhelm Lautenbach, 39 jaar, gezworen klerk, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Gentius Barends, 66 jaar, klerk, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Hendrikus Dols, 41 jaar, veldwachter, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Johannes Loedewig Affolter, 31 jaar, veldwachter, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd

Handtek Seerp en Aafke

Seerp en Aafke zouden samen de volgende kinderen krijgen:

  1. Geertrui Elisabeth, 12 juli 1867 te Sexbierum – 1 augustus 1872 te Midlum (5 jaar)
  2. Aaltje, 17 september 1869 te Sexbierum – 5 januari 1870 te Midlum (3 maanden)
  3. Aaltje, 25 oktober 1870 te Sexbierum – 21 november 1901 te Midlum (31 jaar)
  4. Hinke, 27 september 1871 te Sexbierum – 3 februari 1950 te Harlingen (78 jaar)
  5. Geertrui Elisabeth, 23 april 1873 te Midlum – 28 juli 1939 te Naaldwijk (66 jaar)
  6. Jan, 4 mei 1874 te Midlum – 19 september 1874 te Midlum (4 maanden)
  7. Jan, 30 juli 1875 te Midlim – 20 oktober 1875 te Midlum (2 maanden)
  8. Levenloos jongetje op 3 oktober 1876 te Midlum
  9. Jetske, 11 november 1877 te Midlum – 13 mei 1961 te Zeist (83 jaar)
  10. Jan, 28 augustus 1879 te Midlum – 2 september 1879 te Midlum (5 dagen)
  11. Jan, 27 november 1880 te Midlum – 31 mei 1937 te Naaldwijk (56 jaar)
  12. Sara Regina, 24 juli 1882 te Midlum – 8 augustus 1959 te IJmuiden (77 jaar)

Maar liefst zes kinderen overleden dus binnen de eerste zes levensjaren, waaronder een levenloos geboren jongetje en driemaal een Jan. Het is een misverstand te denken dat het verlies van een kinderleven half-om-half door ouders werd ingecalculeerd in de voorafgaande eeuwen. We hoeven alleen maar naar de soms hartverscheurende rouwadvertenties aan het einde van de 19e eeuw te kijken om dat te beseffen. Dat verdriet was trouwen niet beperkt tot de 19e eeuw. Ook in dagboekfragmenten van vorige eeuwen, zelfs teruggaand tot de Middeleeuwen, kunnen we lezen hoe ontroostbaar ouders konden zijn na het verlies van een van hun kinderen. Seerp en zijn vrouw moesten dat verdriet dus zesmaal doorstaan.

Seerp en Aafke

In de midden 19e eeuwse documenten zien we Seerp als kooltjer (groentekweker) genoteerd staan. Later zou dat veranderen in landbouwer. Het gezin woonde in eerste instantie in Sexbierum, in het huis genummerd negen. In november 1869 zou Aaltje’s zuster Hinke bij het gezin intrekken. Op zaterdag 10 februari 1872 kocht Seerp een huis met erf (het huis genummerd drieënnegentig) in Midlum voor de prijs van fl. 606, wat nu neer zou komen op € 6.123. En zo verruilde het gezin op maandag 13 mei 1872 Sexbierum voor Midlum (Aafke’s zuster Hinke ging niet mee). In 1876 kocht Seerp samen met Wybren de Jong uit Midlum perceel nummer 1076 (landbouwgrond)in de gemeente Ried voor een bedrag van fl. 3.696 (nu: € 37.701).

Op dinsdag 8 december 1914 kocht Seerp een huis te Sexbierum van Jouke Andries Gerbens. De koopsom bedroeg  fl. 2.100 (nu: € 21.902). En dat betekende dat hij nu twee huizen in bezit had: het nieuw gekochte huis in Sexbierum en het huis in Midlum welke hij in 1872 had gekocht. Zoals we konden zien kocht hij het eerste huis in 1872 voor fl. 606. Op zaterdag 6 februari 1915 deed hij het van de hand voor slechts fl. 450 (wat nu neer zou komen op € 4.081). Dat was dus een koopje. Maar de koper was dan ook niemand minder dan zijn oudste zoon Jan.

Sexbierum

Een paar honderd kilometer zuidwaarts was de Eerste Wereldoorlog in volle gang. De enorme veldslagen bij de Somme, Passendale, Ieper en Verdun zouden miljoenen jonge mannen het leven kosten. Maar zoals een Engelse korpscommandant in de winter van 1916 opmerkte: De mannen zijn er veel te veel op gebrand om te overleven. Ze moeten leren dat ze hier zijn om hun werk te doen. Of ze het al dan niet overleven is absoluut onbelangrijk. De jongste soldaat aan Engelse zijde was dertien jaar oud. En velen waren niet ouder dan veertien, vijftien, zestien en zeventien. Alleen al bij Verdun werden 14 miljoen granaten afgeschoten en naar schatting 15 miljoen mannen zouden op de slagvelden van deze oorlog achterblijven. Nederland bleef neutraal en aan de grens met België werd door de Duitsers een draadversperring aangelegd (ook wel De Draad, Dodendraad, Dodenhek genoemd), om te voorkomen dat deserteurs naar Nederland zouden vluchten. De versperring stond onder dodelijke elektrische spanning en kostte honderden mensen het leven. En toen de slachting op maandag 11 november 1918 eindelijk voorbij was, namen de terugkerende soldaten ongemerkt het Spaanse griepvirus met zich mee. Schattingen lopen uiteen, maar wereldwijd zou de griep aan ruim 50 miljoen mensen het leven kosten. Nederland bleef niet gespaard; zeker 30.000 landgenoten zouden aan het virus bezwijken.

Het waren Sipke Blanksma, 46 jaar oud en arbeider van beroep, en de 43-jarige herbergier Willem Doorenbos die op woensdag 2 januari 1918 lieten noteren dat Seerp die ochtend, des voormiddags te half een uur te Sexbierum was overleden. Hij overleed niet aan de Spaanse Griep, want die zou pas later in het jaar ons land binnenkomen. Seerp Jans Bruinsma werd 74 jaar oud. En zo bleef zijn vrouw Aaltje alleen achter in het nieuwe huis in Sexbierum. Heel lang zou ze hem echter niet overleven en wederom waren het Sipke Blanksma en Willem Doornbos (caféhouder, zoals hij nu genoemd werd) die bij de Burgerlijke Stand lieten noteren dat Aafke op donderdag 24 juni 1920, des namiddags te half vier uur te Sexbierum was overleden. Aafke Gerrits Koudenburg werd 76 jaar oud.overlijden Sjeerp