Feike Jans (1864-1951)

FeikeJB

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Feikes Bruinsma (1814-1885) & Aaltje Seerps Anema (1817-1871)
Grootouders: Feike Hilbrands Bruinsma (1781-1835) & Tietje Jans Bangma (1788-1827)
Overgrootouders: Hillebrand Jelles Bruinsma (1743-1824) & Eeke Rommerts de Boer (1746-1783)
Betovergrootouders: Jelle Hilbrands (1714-1792) & Sibrig Piters Felsen (1720-1807)

Feike Jans Bruinsma was een nakomertje. Twaalf broertjes en zusjes waren hem al voorgegaan, en na de geboorte van Geertje in 1858 leek er een eind te komen aan precies zeventien jaar zwangerschappen en bevallingen. En toen kwam Feike, bijna zes jaar na de geboorte van Geertje. Hij werd geboren op maandag 4 juli 1864, des morgens ten half acht ure te Sexbierum. Vader Jan Feikes Bruinsma (boer van beroep) was toen 49 jaar oud, zijn vrouw Aaltje Seerps Anema 47 jaar. Hun allereerste kind werd geboren in 1841 en werd (uiteraard) Feike genoemd. Deze jongen leefde twintig jaren en overleed in 1861. En zo werd de nakomeling uit 1864 andermaal een Feike Jans. Toen Feike  geboren werd, waren vier van zijn broertjes en zusjes inmiddels al overleden. Een vijfde overleed in 1865, toen Feike dus zelf nog maar een baby was. Met zoveel gezinsleden was het onvermijdelijk dat ook hij op jonge leeftijd met het vergankelijke geconfronteerd zou worden. Zo overleed zijn moeder vijf dagen na zijn zevende verjaardag (in 1871). Tot overmaat van ramp belandde zijn oudere zus Jetske acht jaar later in het Geneeskundig Gesticht voor Krankzinnigen te Franeker, ter oorzake van Krankzinngheid. Toen zijn vader in februari 1885 overleed was Feike 20 jaar oud.

In 1883 meldde hij zich voor de militaire keuring bij de Nationale Militie. Hij werd goedgekeurd en toch zou hij geen dag dienen. Zo bleek later tijdens zijn trouwen, toen hij een document overlegde waaruit bleek dat hem ten deel was gevallen No. 71, dat, buiten oproeping gebleven zijnde, hem tot geen dienst heeft verplicht. Wellicht dat hij iemand een flinke som geld betaalde om zijn plaats in te nemen. Dat was niet ongebruikelijk en pas in 1898 zou deze mogelijkheid bij wet verboden worden. Hoe het ook zij: Feike moest wel in dienst, maar ging niet. Dankzij de keuring is er een summiere omschrijving van hem achtergebleven. Wat daarin direct opvalt was zijn enorme lengte. Met zijn 1 meter 83 stak hij, zeker in de 19e eeuw, echt met kop en schouders boven iedereen uit. Een reus van een vent dus.

  • Lengte: 1 Meter 830 millimeter
  • Aangezigt: ovaal
  • Voorhoofd: rond
  • Oogen: blaauw
  • Neus: normaal
  • Mond: normaal
  • Kin: lang
  • Haar: bruin
  • Wenkbraauwen: bruin
  • Merkbare teekenen: geene

Feike was landbouwer van beroep en op dinsdag 14 februari 1888 werd de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek te Sexbierum opgericht. Feike was een van oprichters en werd zelfs de eerste penningmeester van de Coöperatie. Saillant detail: de notaris die alle papieren in 1888 in orde maakte was notaris H. de Koe. Jaren later, in de jaren dertig van de 20e eeuw, zou zijn zoon Jan deel uitmaken van van het college van commissarissen van de Coöperatie.Sexbierum

Hij was 25 jaar oud toen hij op donderdag 5 juni 1890 in het huwelijk trad met de 21-jarige Jantje Rients van Wijngaarden. Jantje was op dinsdag 14 juli 1868, des namiddags ten twee ure te Tzum geboren en was het eerste kind (van de in totaal tien) van vader Rients Tjipkes van Wijngaarden (kooltjer van beroep) en moeder Aukje Joukes Hylarides. Ze werd geboren in een relatief nieuw huis (bouwjaar 1863), maar het was er klein. Het huisje was namelijk in twee helften verdeeld en er woonden dan ook twee gezinnen in. Beide vertrekken hadden slechts één kamer. Niet verwonderlijk dus dat haar ouders het jaar na haar geboorte verhuisden naar een boerderij in het buurtschap Barrum te Tzum. Vader Rients en zijn vrouw zouden hier tot 1907 blijven wonen.  En na het overlijden van Rients zou Jantje’s moeder er nog vijf jaar als weduwe wonen. Ook Jantje woonde er nog op de dag van haar trouwen. Jantje’s ouders waren bij het huwelijk aanwezig, Feike’s ouders waren – zoals we hebben kunnen lezen – al overleden. Zowel Feike, Jantje als haar ouders ondertekenden de trouwakte. Als getuigen traden op:

  • Peter Stedehouwer, 41 jaar, klerk, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Bouwe van den Berg, 30 jaar, klerk, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Jan Roberts, 66 jaar, veldwachter, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Johan Wilhelm Lautenbach, 63 jaar, secretaris, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd 

Hand Feike en Jantje

Goed voorgaan doet goed volgen, moeten Feike en Jantje gedacht hebben, dus samen kregen ze de volgende kinderen:

  1. Jan, 7 mei 1891 te Sexbierum – 17 oktober 1966 te Sexbierum (75 jaar)
  2. Maaike, 19 januari 1893 te Sexbierum – 15 november 1927 te Assen (34 jaar)
  3. Rients, 23 augustus 1895 te Sexbierum – 2 juni 1896 te Sexbierum (9 maanden)
  4. Aukje, 25 november 1896 te Sexbierum – 2 januari 1984 te Leeuwarden (87 jaar)
  5. Aaltje, 14 februari 1899 te Sexbierum – 07 mei 1971 te Sexbierum (72 jaar)
  6. Rients, 10 juli 1901 te Sexbierum – 9 juli 1991 te Leeuwarden (89 jaar)
  7. Jelle, 16 september 1904 te Sexbierum – 12 januari 1909 te Sexbierum (4 jaar)
  8. Botje, 30 mei 1906 te Sexbierum – 18 augustus 1966 te Deinum (60 jaar)
  9. Jelle, 17 oktober 1909 te Sexbierum – 27 februari 1972 te Sexbierum (62 jaar)

Ook honderd jaar geleden gebeurde er wel eens wat. Neem nu Oudejaarsavond 1899. Eeuwwisseling of niet, in Sexbierum ging de herberg om 10 uur ’s avonds dicht. Tot ongenoegen soms van de boeren- en arbeiderszonen die nog wel een rondje lustten. Op die bewuste Oudejaarsavond werd de 21-jarige Geert W. (arbeider te Sexbierum) iets over tienen die avond de herberg uitgezet door gemeenteveldwachter Rolée. Toen de beide mannen buiten stonden, vroeg de veldwachter Geert naar zijn naam. “Ik heb schijt aan de politie,” had deze geantwoord. Voor die zes woorden kreeg hij drie dagen gevangenisstraf.

Feike en zijn gezin woonde in het huis, genummerd 250 te Sexbierum. Zoals we konden lezen was hij in 1888 de eerste penningmeester van de nieuw opgerichte Zuivelfabriek geweest. Maar hij deed veel meer. Zo was hij actief lid van de Vereniging ter bevordering van Christelijk Onderwijs, was hij ouderling bij de Generale Synode der Gereformeerde Kerken en was hij bestuurslid van Begrafenisvereniging “De Laatste Eer.” Zijn zoon Jan zou niet alleen in de raad van commissarissen van de Zuivelfabriek plaatsnemen, hij nam ook het stokje van zijn vader over als bestuurslid van de begrafenisvereniging. Dat gebeurde begin 1925 en op maandag 26 januari 1925 sprak Feike een kort woord van afscheid tot de 38 aanwezige leden van de Begrafenisvereniging.

Transvaal

De reden waarom hij zijn nevenfuncties in het jaar 1925 neerlegde, had te maken met zijn vertrek naar Leeuwarden. Samen met zijn vrouw Jantje en de kinderen Aaltje, Boltje en Jelle vetrok hij op dinsdag 12 mei 1925 naar Leeuwarden, waar het gezin zich vestigde op de Transvaalstraat 23 (zie foto hierboven). Waarom ze uit Sexbierum vertrokken is onduidelijk. Feike was inmiddels 64 jaar oud, dus het lijkt onwaarschijnlijk dat hij naar Leeuwarden vertrok voor een baan. Aan de andere mogen we dat natuurlijk ook niet geheel uitsluiten, gezien het feit dat vrijwel iedereen tot op hoge leeftijd bleef doorwerken. Dochter Aaltje trouwde in 1926 en keerde naar Sexbierum terug. Jelle trouwde nog niet, maar keerde in 1929 wel terug naar Sexbierum. Dochter Boltje trouwde in 1935 en vestigde zich te Deinum. En zo waren Feike en Jantje dus alleen in Leeuwarden. Alles bij elkaar zouden ze bijna 15 jaar op de Transvaalstraat blijven wonen. In maart 1940 keerden ze terug naar Sexbierum.

Vlak voor hun vertrek uit Leeuwarden was er echter iets te vieren. Want in 1938 bestond de Zuivelfabriek namelijk precies 50 jaar. Veel was er veranderd sinds de begindagen in 1888. Zo waren de melkinrichting te Harlingen en de Zuivelfabriek te Sexbierum in 1929 gefuseerd. Dat bleek een gouden zet te zijn want in de jaren dertig steeg de omzet met maar liefst 30%. En dus werd het 50-jarig jubileum grootst gevierd in de Harlinger Schouwburg. Van de oorspronkelijke oprichters waren alleen Evert van der Meer en Feike nog in leven. Evert kon helaas niet aanwezig zijn bij het jubileum en dus stond Feike in de schijnwerpers. In het onderstaande artikel lezen we dat hij tal van herinneringen uit de eerste jaren ophaalde en dat hij een zeer uitvoerig historisch overzicht gaf van de ontwikkeling der Coöperatie. Een echte Bruinsma dus: een begenadigd verteller, maar wel wat lang van stof.

50 jaar

En toen, plotseling volgens de rouwadvertentie, overleed zijn innig geliefde echtgenoote op dinsdag 21 januari 1941, des voormiddags te half elf te Sexbierum. Jantje Rients van Wijngaarden werd 72 jaar oud.

Overlijden Jantje 2

Dankbetuiging Jantje

Feike zou hij zijn geliefde vrouw precies tien jaar overleven. Hij overleefde de oorlog en zag de wederopbouw van Nederland, die in 1951 nog in volle gang was. Hij zou de sluiting van Zuivelfabriek in 1961 niet meer meemaken. Gelukkig maar. Hij overleed op zaterdag 2 juni 1951 in zijn geboortedorp Sexbierum. Net als zijn vrouw Jantje werd hij bijgezet in het graf van zijn ouders. Feike Jans Bruinsma werd 86 jaar.

Overlijden Feike

Dankbetuiging Feike

040