Aaltje Jans (1856-1947)

Sexbierum1

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Feikes Bruinsma (1814-1885) & Aaltje Seerps Anema (1817-1871)
Grootouders: Feike Hilbrands Bruinsma (1781-1835) & Tietje Jans Bangma (1788-1827)
Overgrootouders: Hillebrand Jelles Bruinsma (1743-1824) & Eeke Rommerts de Boer (1746-1783)
Betovergrootouders: Jelle Hilbrands (1714-1792) & Sibrig Piters Felsen (1720-1807)

Aaltje Jans Bruinsma werd op maandag den zevenden Julij 1856, des morgens ten een ure, in het huis genummerd 86 te Sexbierum geboren. Zij was het elfde kind van vader Jan Feikes Bruinsma en moeder Aaltje Seerps Anema. Na haar zouden er nog een zusje (1858) en een broertje (1864) geboren worden. In haar geboortejaar 1856 waren twee van haar broertjes en zusjes reeds overleden. Maar helaas zou het daar niet bij blijven. Aaltje was nog maar vijf jaar oud toen haar oudste broer Feike overleed (augustus 1861). Vier maanden later overleed haar jongere zusje Geertje (januari 1862). En ze was zelf nog maar acht jaar oud, toen ze voor de derde maal een van haar broertjes verloor, want in augustus 1865 overleed haar oudere broer Paulus.

Vijf kilometer verderop, in het dorpje Oosterbierum, werd bijna drie jaar later Sybren Jentjes Post geboren. Hij kwam op donderdag 10 februari 1859, des morgens ten vier ure ter wereld en was het zesde kind van vader Jentje Watses Post en moeder Nieske Siebrens Smith. Twee van zijn broertjes en zusjes waren in 1859 al overleden en in 1858 was er een levenloos jongetje ter wereld gekomen. Na Sybren zouden er nog zes broertjes en zusjes geboren worden, waarvan er maar liefst vier binnen twee jaar overleden. Het is het verhaal van de voorbije eeuwen: kinderen waren extreem kwetsbaar en velen stierven voordat zij de volwassen leeftijd bereikten.

Maar het waren niet alleen de kinderen die veel te jong overleden. Zo overleed Aaltje’s moeder op zondag 9 juli 1871, in het huis genummerd negenennegentig te Sexbierum. Dat was dus twee dagen na Aaltje’s vijftiende verjaardag. En ook bij Sybren thuis zou het noodlot in diezelfde periode hard toeslaan. Want op donderdag 18 juni 1873 overleed zijn moeder. Zij ontsliep zacht en kalm in haren Heer en Heiland, tot diepe droefheid van mij, mijne Kinderen en hare eenige Zuster en verdere Nabestaanden, schreef Sybren’s vader in de rouwadvertentie. Niet wetende dat hijzelf drie later zou overlijden (juni 1876). In amper drie jaar tijd was Sybren wees geworden. Hij was zeventien jaar oud en dat betekende dat hij nog minderjarig was. Daarom werd Janke Pieters Anema aangewezen als voogd over Sybren en zijn drie broertjes en zusjes.

In 1879 moest Sybren gekeurd worden voor de Nationale Militie, de militaire dienst. Hij werd goedgekeurd en tot de dienst aangewezen. Maar dat zag hij blijkbaar toch niet zo zitten en regelde een plaatsvervanger. In april 1879 zat hij bij de notaris, samen met Rinse Nijdam “als bijwonende zaakgelastigde” en als voogd voor de minderjarige Sybren. Sybren betaalde een bedrag van fl. 510 (omgerekend naar onze tijd: € 5.400) aan Hessel Roorda, schipper te Pietersbierum, die vervolgens in plaats van Sybren in dienst ging.  Dus Sybren moest, maar ging niet. En Hessel hoefde niet, maar ging wel. Dankzij de militaire keuring is er een beschrijving van Sybren achtergebleven:

  • Lengte: 1 Meter 669 millimeter
  • Aangezigt: ovaal
  • Voorhoofd: ordinair (=gewoon)
  • Oogen: blaauw
  • Neus: ordinair
  • Mond: idem
  • Kin: rond
  • Haar: blond
  • Wenkbraauwen: idem
  • Merkbare teekenen: geene

Zoals gezegd woonde Aaltje in Sexbierum en Sybren in Oosterbierum. Waar en hoe ze elkaar hebben ontmoet, zullen we helaas nooit kunnen achterhalen. Misschien wel op de jaarmarkt of op de jaarlijkse kermis in september te Sexbierum. Daar stond bijvoorbeeld in 1878 een “ringrijderij door ongehuwde Dames en Heeren op het menu. Met andere woorden: dit waren de gelegenheden om je als vrijgezel te laten zien. Hoe het ook gelopen is: Aaltje en Sybren vonden elkaar en traden op donderdag 17 mei 1883 met elkaar in het huwelijk. Aaltje was 26 jaar oud en zonder beroep, Sybren was 24 jaar oud en gardenier (hovenier, tuinman). Alleen Aaltje’s vader was nog in leven en was bij de huwelijkse plechtigheid aanwezig. Hieronder de handtekeningen van Aaltje en Sybren. Als getuigen traden op:

  • Pieter Stedehouder, 34 jaar, klerk, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Arend Bottinga, 29 jaar, veldwachter, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Wilhelm Lautenbach, 56 jaar, secretaris, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd
  • Bouwe van den Berg, 23 jaar, zonder beroep, woonachtig te Sexbierum, aan de echtelingen van familie vreemd

Huwelijk Sijbren en Aaltje

Aaltje en Sybren zouden samen de volgende kinderen krijgen:

  1. Jentje, 5 april 1884 te Oosterbierum – 9 november 1947 te Axel (63 jaar)
  2. Aaltje, 14 maart 1886 te Oosterbierum – 4 februari 1887 te Oosterbierum (11 maanden)
  3. Aaltje, 13 augustus 1888 te Oosterbierum – 8 december 1976 St. Annaparochie (88 jaar)
  4. Jan, 17 december 1890 te Sexbierum – 20 januari 1891 te Sexbierum (1 maand)
  5. Jan, 22 februari 1892 te Sexbierum – 18 oktober 1972 te San Joaquin County (California – USA) (80 jaar)
  6. Nieske, 27 april 1894 te Sexbierum – 25 december 1985 te Tzum (91 jaar)
  7. Antje, 14 april 1896 te Sexbierum – 29 juli 1979 te Arum (83 jaar)
  8. Jelle, 2 april 1899 te Sexbierum – 6 maart 1981 te Sexbierum (82 jaar)

Op de dag van hun trouwen betrokken Aaltje en Sybren het huis genummerd 91 te Oosterbierum, en het was daar dat ze hun eerste drie kinderen zouden krijgen. In de registers werd Sybren beurtelings met het beroep kooltjer, gardenier en landbouwer aangeduid. Bij zijn trouwen bijvoorbeeld gaf hij op gardenier als beroep te zijn, terwijl hij in diezelfde periode in het bevolkingsregister werd omschreven als kooltjer. Vanaf 1890 stond hij lange tijd als landbouwer in de boeken. Toch zou hij uiteindelijk als gardenier overlijden. Twee maanden voor zijn huwelijk had Sybren een perceel land te Oosterbierum overgekocht van zijn broer Watze Jentjes Post voor 5.442 gulden (wat nu neer zou komen op zo’n € 64.143).

9134511

In 1888 werd hij bestuurslid van de “De Kerkelijke Kas”, een vereniging die tot doel had “de belangen der Nederduitsche Gereformeerden te Oosterbierum” te behartigen, “door het verleenen van stoffelijke hulp [.] voor de verzorging van armen, voor de voorziening in geestelijke behoeften, en voor het onderwijs der jeugd.” 

In augustus 1889 werden “de onroerende goederen die behooren tot den boedel van wijlen echtelieden Jan Jannereth en Anna Sjoerds Kiestra” te koop aangeboden. Alles bij elkaar ging het hier om verschillende percelen, waaronder “de stelphuizinge met schuur en tuin, gelegen aan den Oudendijk onder Sexbierum.” Daarnaast was er een tweede perceel bouwland “aan den Oudendijk onder Sexbierum,” een perceel “bouwland aan den Oudendijk en de Vrouwenlaan onder Sexbierum” en tenslotte nog eens drie separate stukken bouwland “aan den Vrouwenlaan onder Sexbierum.” Op alle percelen werd afzonderlijk geboden:

  • Perceel 1: Roelof Zaagsma, met een bod van fl. 726
  • Perceel 2: Atte Joukes Hibma, met een bod van fl. 1.611
  • Perceel 3: Mijntje Janes, met een bod van fl. 3.497
  • Perceel 4: Hendrik Jellesma, met een bod van fl. 2.491,50
  • Perceel 5: Johannes Swart, met een bod van fl. 1.407
  • TOTAAL: fl. 9.732, 50

En toen bracht Sybren een bod uit van fl. 10.396,50 voor alle percelen, wat nu neer zou komen op € 132.451. Hij was daarmee de hoogste bieder en dus verruilde het gezin in 1889 Oosterbierum voor Sexbierum en gingen ze wonen op de Oudendijk, in het huis genummerd 220  (later werd dus omgenummerd naar nummer 253).

Dat de aankoop van verscheidene percelen bouwgrond geen slechte zet was, bleek wel in 1908, toen Sybren de bouwgrond in verschillende percelen opsplitste en te huur aanbod. De lijst met huurders telde behoorlijk wat namen. Zomaar een greep: Frans Riemkema, huurder van perceel 1a voor de jaarlijkse huursom van fl. 106, Jacob Fokkes de Vries, huurder van perceel 3 voor de jaarlijkse huursom van fl. 151, Rinze Elgersma, huurder van perceel 4a voor de jaarlijkse huursom van fl. 156 en Gerrit Martens Herrema, huurder van perceel 4b voor de jaarlijkse huursom van fl. 146.

25 jaar huwelijk

In Tzummarum stond de gasfabriek van de gemeente Barradeel. Deze fabriek leverde gas aan de plaatsen Tzummarum, Oosterbierum, Sexbierum en Pietersbierum. De rest van de dorpen en de boeren op het platteland kregen nog niets. In de statuten uit 1911 lezen we dat de gasfabriek tot doel had: “het verwerven, bouwen, exploiteren en verplichten van gas- en elektriciteitsfabrieken.” Niet alleen gas dus, maar ook elektriciteit. Op donderdag 9 juni 1921 werd de R.K. Coöperatieve Vereniging “Electra” opgericht. Sybren was een van de bestuursleden. Het hoeft geen betoog dat de gasfabriek en de nieuw opgerichte vereniging bepaalt geen vrienden van elkaar waren. Tot ver in de jaren twintig zaten ze elkaar voortdurend in de haren. Eind 1927 ontstond er een felle discussie over de vraag of de vereniging “Electra” aanspraak kon maken op subsidie. Beide kampen stuurden brieven naar de krant, die in de rubriek Ingezonden gepubliceerd werden. In november 1927 lezen we: “Wij geven volgaarne het subsidie aan “Electra”, omdat die het dorp Wijnaldum en de Hornestreek uit haar isolement van petroleumlicht verloste. Toen de gasfabriek werd opgericht bleef Wijnaldum van gas verstoken, maar moest evengoed mee betalen. Zou het dan billijk zijn “Electra”, dat kosteloos bestuurd wordt, alléén de lasten te laten dragen.” Toch, “Electra” had haar langste tijd al gehad. In april 1930 ging zij op in het Provinciaal Elektriciteitsbedrijf. “De vereniging als zoodanig,” meldde de krant toen nog, “blijft bestaan.” Het was maar van korte duur, want vijf maanden later, in september 1930, werd de vereniging “Electra” definitief opgeheven. Het licht ging uit, zogezegd.

Sybren overleed (als Sijbren) op zondag 24 november 1935, des namiddags te half zeven te Pietersbierum. Hij was nog gewoon woonachtig te Sexbierum, wat erop zou kunnen duiden dat hij vrij plotseling is overleden in het nabijgelegen Pietersbierum (beide dorpen liggen 650 meter van elkaar verwijderd). Op zijn grafsteen lezen we dat  Sexbierum zou zijn overleden, maar dit komt niet overeen met de officiële overlijdensakte. Sybren Jentjes Post werd 75 jaar oud.

Overlijden Sijbren

Aaltje verhuisde op haar oude dag nog naar Achlum, waar ze inwoonde bij haar dochter Nieske en haar gezin. Hieronder een foto van Aaltje (in het midden) op hoge leeftijd te Achlum.

Aaltje

Ze overleed tenslotte op vrijdag 17 oktober 1947, te acht uur dertig minuten te Achlum. Ook bij haar naam op de grafsteen staat dat zij te Sexbierum zou zijn overleden, maar wederom is dat onjuist. Zij overleed te Achlum, maar werd te Sexbierum begraven. Aaltje Jans Bruinsma werd 91 jaar oud.

Overlijden Aaltje

023

 

Advertenties