Bauke Jans (1817-1891)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Hendriks Bron (1778-1864) & Antje Brands (1779-1836)
Grootouders: Hendriks Arends Bron (1735-1803) & Aukjen Melles (1739-1804)

Bauke Jans Bron werd op zaterdag 28 juni 1817, des nagts ten twaalf ure te Blesdijke geboren. Daarmee was hij het zesde kind in het het gezin van vader Jan Hendriks Bron en moeder Antje Brands. Tussen 1813 en 1817 was het gezin verhuisd van Wolvega naar Blesdijke en zo was Bauke Jans de eerste van het gezin die in Blesdijke geboren zou worden. Zoals gezegd was hij het zesde kind in het gezin, maar zijn jongere broertje Brandt, geboren in 1811, was al na een maand overleden. En dus had hij nog vier broertjes en zusjes: Wemke (1803), Hendrik (1805), Aukje (1808) en een broertje ook met de naam Brandt (1813). Toch zou Bauke Jans niet het laatste kind in het gezin zijn. Na hem kwamen nog Sjoekje (1819), Willem (1821) en Jantje (1824).

Landschap X2

In 1837 moest Bauke zich melden voor de Nationale Militie, de militaire keuring. Maar hij had geluk, want in het document lezen we dat hem vervolgens bij de loting is ten deele gevallen het Nummer 41, hetwelk tot heden niet opgeroepen zijnde, hem tot geene dienst verpligt. Maar dankzij de keuring is er toch ook een kleine beschrijving van hem achtergebleven:

  • Lengte: 1 El 710 Str. (1,71 lang dus, want een El was een meter en Str. waten Strepen, ofwel 1 millimeter)
  • Aangezigt: ovaal
  • Voorhoofd: hoog
  • Oogen: blaauw
  • Neus: spits
  • Mond: normaal
  • Kin: rond
  • Haar: bruin
  • Wenkbraauwen: bruin
  • Merkbare teekenen: geene

Bauke was 20 jaar oud, arbeider van beroep en woonachtig te Ter Idzard, toen hij op vrijdag 5 januari 1838 in het huwelijk trad met 19-jarige Trijntje Jochems Veenstra. Het was het eerste huwelijk in Weststellingwerf in het jaar 1838. De winter van 1838 was zeer koud en de januarimaand was zelfs de koudste in 300 jaar. Op de 19e januari 1838 zakte de temperatuur zelfs naar – 19.6 graden. Trijntje was op donderdag 14 mei 1818, om 15.00 uur in de middag te Steggerda geboren. Haar ouders waren Jochem Oebeles Veenstra en moeder Lutske Andries. Bauke woonde in 1838 te Idzard, net als Trijntje (arbeidster van beroep). Als getuigen traden op:

  • Pals Gerrits Jongschaap, 52 jaar, Grieteny bode, woonachtig te Wolvega
  • Roelof Jans Greveling, 39 jaar, Policie dienaar, woonachtig te Wolvega
  • Folkert Jannes Slot, 39 jaar, Policie dienaar, woonachtig te Wolvega
  • Jan Wolters Dijkstra, 33 jaar, Policie dienaar, woonachtig te Nijholtwolde

y78

Samen kregen zij de volgende kinderen:

  1. Jan, 4 februari 1839 te Ter Idzard – 22 december 1917 te Haarlem (78 jaar)
  2. Aaltje, 18 oktober 1841 te Ter Idzard – 19 december 1913 te Sneek (72 jaar)
  3. Antje, 12 april 1844 te Oldeholtwolde – 26 augustus 1895 te Delfzijl (51 jaar)
  4. Jochem, 3 december 1846 te Oldeholtwolde – 12 oktober 1927 te Blesdijke (80 jaar)
  5. Hendrik, 28 oktober 1849 te Oldeholtwolde – 5 december 1918 te Zuid Eschmarke (Lonneker) (69 jaar)
  6. Liske, 26 april 1854 te Oldelamer – 26 januari 1909 te Oldeholtpade (54 jaar)

Alles leek goed te gaan, de kinderen kwamen ongeschonden door de verraderlijke eerste jaren heen en zouden allemaal de volwassen leeftijd bereiken. Sterker nog: de gemiddelde leeftijd van 67 en 3 maanden was meer dan goed in deze fase van onze geschiedenis. Toch sloeg het noodlot toe, en wel op woensdag 30 december 1863. Op die dag overleed moeder Trijntje Jochems Veenstra, des nachts ten drie ure, in een huis zijnde een nieuw gebouw te Oldeholtwolde. Ze werd slechts 45 jaar oud.

Veenarbeiders

En zo bleef Bauke Jans dus achter met zes opgroeiende kinderen, waarvan Jan de oudste was (14 jaar) en Liske de jongste (9 jaar). Bauke was veeman, ofwel turfmaker van beroep. Dat betekende werkdagen van 04.00 uur in de morgen tot 19.00 uur in de avond. Werkdagen van 16 uur (voor zowel mannen, vrouwen als kinderen) waren geen uitzondering. Zwaar werk, tegen een broodmager loon. Om 11.00 uur in de ochtend werd er gegeten: bonen met winkelvet. De kleinste kinderen werden stevig ingepakt en in een kruiwagen met stro mee het veen in genomen. De volgende maaltijd was aan het einde van de eindeloos lange dag: rijstebrij. Gezien de lange, slopende dagen (zes dagen in de week) is het dus geen wonder dat mannen als Bauke Jans het liefst zo snel mogelijk opnieuw in het huwelijk traden. Soms was er misschien sprake van een vleugje liefde, maar in het overgrote deel van de gevallen was het simpelweg bittere noodzaak. Hij was inmiddels 49 jaar oud en hertrouwde op zaterdag 27 april 1867 met de 47-jarige Benigna Johans Walrabenstein. Benigna was op woensdag 20 mei 1829 te Wolvega geboren en was de dochter van Johan Fredrik Walrabenstein en moeder Willemke Hoekstein. En zoals Bauke zijn vrouw verloren had, zo had Benigna haar man Jan Freerks Sjonger verloren. De naam Walrabenstein doet uiteraard een Duitse achtergrond vermoeden. En inderdaad; haar opa, Johann Ludwig Wallrabenstein, was in 1743 te Schierstein, Wiesbaden geboren.

Bauke en Benigna kregen geen kinderen meer en Benigna overleed op zondag 16 september 1888, des avonds ten half negen te Oldeholtpa(de). Ze werd 59 jaar oud. Ver weg, in Londen, Engeland, vermoordde een man in september 1888 drie prostituees. De dood van Benigna Walrabenstein was slechts een voetnoot in de geschiedenis, terwijl de naam van de moordenaar uit London zelfs nu nog rillingen geeft: Jack the Ripper. Bauke Jans zou ook zijn tweede vrouw overleven. Hij overleed tenslotte op dinsdag 28 juli 1891, des namiddags ten vier ure, te Oldeholtpa(de).  Hij werd 74 jaar oud.

Oldeholtpade