Jan Hendriks (1778-1864)

Plaats In De Stamboom
Ouders: Hendriks Arends Bron (1735-1803) & Aukjen Melles (1739-1804)

Jan Hendriks Bron werd in 1778 geboren in Noorder-Dragten. Het oude Drachten, wat ooit verdeeld was in het Noorden (Noorder-Dragten) en het Zuiden (Zuider-Dragten). Jan Hendriks was het vijfde kind in het gezin van vader Hendrik Arends en moeder Aukjen Melles. Arend (1767), Pieter (1774), Melle (1775) en Harmen (1775) waren hem al voorgegaan en waren allemaal nog in leven. Sterker nog: 3 van hen zouden over de 80 jaar oud worden. Drie jaar later (1781) werd zijn broertje Evert geboren, gevolgd in 1783 door zijn broertje Jacobus. En zo bestond het gezin in 1783 dus uit vader, moeder en 7 jongens.

Op zondag 3 oktober 1802 trouwde hij te Wolvega met Antje Brands. Antje Brands was geboren in 1779 te Rottevalle en haar ouders waren Brand Jans en Wemke Baukes. In 1780 kreeg Antje er een zusje bij, Willemke genaamd, en twee jaar later volgde een broertje met de naam Bauke. Antje kwam dus uit een klein gezin en was het oudste kind. Op de dag van haar trouwen was ze 23 jaar oud. Haar man Jan Hendriks was 24. Ze woonden beiden in Nijelamer en voor Jan Hendriks was dat ruim 35 kilometer verwijderd van zijn geboortedorp. Maar voor Antje was de afstand nog groter: zij was ruim 45 kilometer uit de buurt van haar geboortegrond.

Trouwen Jan Hendriks en Antje Brands

Samen kregen zij de volgende kinderen:

  1. Wimke, 17 juli 1803 te Nijelamer – 4 februari 1825 te Steenwijkerwold OV (21 jaar)
  2. Hendrik, 2 oktober 1805 te Nijelamer – 13 april 1886 Blesdijke (80 jaar)
  3. Aukje, 5 december 1808 te Wolvega – 12 februari 1870 Terwispel (61 jaar)
  4. Brandt, 4 mei 1811 te Wolvega – 16 juni 1811 te Blesdijke (1 maand)
  5. Brandt, 20 februari 1813 te Wolvega – 12 juni 1863 in Katlijk (50 jaar)
  6. Bauke, 28 juni 1817 te Blesdijke – 28 juli 1891 in Oldeholtpade (74 jaar)
  7. Sjoekje, 3 oktober 1819 te Blesdijke – 4 februari 1825 te Steenwijkerwold OV (5 jaar)
  8. Willem, 6 oktober 1821 te Blesdijke – 8 augustus 1910 te Lonneker OV (88 jaar)
  9. Jantje, 4 februari 1824 te Blesdijke – 22 mei 1827 te Blesdijke (3 jaar)

Tussen 3 en 5 februari 1825 werd onder andere de provincie Overijssel zwaar getroffen door een stormvloed. Overal braken dijken door en 305 mensen in Overijssel zouden verdrinken. Wemke en Sjoekje waren twee van de slachtoffers (daarover later meer op hun eigen pagina’s). Naast het verlies van mensenlevens en het vreselijke verdiet, waren de mensen alles kwijt. Tot overmaat van ramp braken er door het stilstaande water ook nog eens allerlei ziektes uit die jaren na de ramp nog slachtoffers maakten. Overal kwam er spontane hulpacties op gang om de getroffen bevolking te helpen. Ook de gouverneurs van de Nederlandse provincies zamelden geld in en alles bij elkaar zouden zij 85.000 gulden bij elkaar krijgen. Daarbovenop kwam nog eens 20.000 gulden uit particuliere hulpacties. Alles bij elkaar een bedrag van ruim 100.000 gulden, wat nu neer zou komen op 2.333.649 gulden, ofwel ruim een miljoen euro.

Zoals we aan de geboorteplaatsen kunnen zien, verplaatste het gezin zich van Nijelamer naar Wolvega (iets meer dan 4 kilometer) en vervolgens van Wolvega naar Blesdijke (bijna 8 kilometer). Hoewel Jan Hendriks in de officiële documenten steeds als arbeider omschreven staat, was hij turfgraver van beroep was, net als een aantal van zijn zoons later.

Eeuwenlang was men zonder achternaam door het leven gegaan. Men had een voornaam en een patroniem: een directe verwijzing naar de vader. Een Hendrik Arends betekende Hendrik, de zoon van Arend. En zo was een Jan Hendriks: de zoon van Hendrik. Toch werden er ook ver voor 1811 al achternamen gebruikt. Omdat er soms meerdere Jan Hendriksen waren, soms zelfs in hetzelfde dorp. En dus werden achternamen gebruikt om aan te duiden wie – wie was. Maar het gebruik van achternamen was officieus en we komen ze niet zo vaak tegen in de aktes in de periode vóór 1811. Maar toen kwam de Fransen en die duwden ons het gebruik van een achternaam door de strot. En zo moest ook Jan Hendriks eraan geloven. Het was maandag 10 februari 1812, een koude dag met temperaturen onder het vriespunt, toen Jan Hendriks zich bij de Burgerlijke Stand vervoegde. Hij was een paar maanden te laat, want officieel had het allemaal in 1811 moeten gebeuren, maar hij was er dan toch, op die koude dag in 1812. En daar verklaarde hij dat hij aanneemt den naam van Bron voor familienaam. In de akte worden de kinderen Wempke (9 jaar), Hendrik (5 jaar) en Aukjen (3 jaar) ook genoemd.

Bron-Handtekening

Antje Brands overleed op zondag 16 oktober 1836, des avonds te zes ure in het huis staande te Paasloo (Overijssel). En dat is andermaal een klein mysterie. Want hoewel Blesdijke en Paasloo op een steenworp afstand van elkaar liggen, is het toch een andere provincie. We weten echter met zekerheid dat Antje Brands in Overijssel overleed. Ze werd 57 jaar oud.

Jan Hendriks keerde na de dood van zijn vrouw weer terug naar Friesland en zou de hoge leeftijd van 86 jaar bereiken. Een jaar voor zijn dood overleed zijn zoon Brand Jans (1863). Op woensdag 18 mei 1864 meldden Foppe Dedden en Harm Bos, geburen van den overledenen, dat Jan Hendriks Bron op dinsdag 17 mei 1864, des morgens ten negen ure, in het huis nummer negenenzestig te Blesdijke was overleden.