Johannes Jans (1834-1919)

Stiens

Plaats In De Stamboom
Ouders: Jan Jans Deelstra (1802-1853) & Janke Pieters Vlassinga (1809-1863)
Grootouders: Jan Hendriks Deelstra (1774-1850) & Sijtske Jans van der Meer (1777-1840)

Vader Jan Jans Deelstra was 31 jaar oud en tigchelknecht (stenen stapelaar) van beroep in de beruchte steenbakkerij van Franeker. Berucht omdat daar gewerkt werd van 02.00 uur ‘s ochtends 2 tot 22.00 uur ‘s avonds. Ook door vrouwen en kinderen. Op zaterdag 10 mei 1834 meldde hij zich bij de Burgerlijke Stand en liet er noteren dat op donderdag, den achtsten dag dezer maand nadmiddags om een ure onder Stiens was geboren een kind van het mannelijk geslacht uit hem declarant en zijne huisvrouw Janke Pieters Vlassenga, oud vierentwintig jaren, zonder beroep, wonende aldaar, aan hetwelk hij verklaarde de voornaam van Johannes te willen geven. Johannes was het vijfde kind in het gezin. Zijn broertjes Jan en Pieter en zusjes Cecilia en Sytske waren hem voorgegaan. Na hem zouden er nog zes kinderen geboren worden. Veel zal Johannes zich niet herinnerd hebben van zijn geboortedorp Stiens, want in 1839 woonde het het gezin in Leeuwarden, in 1844 in Aalsum en in 1848 te Lekkum. Kortom; het gezin verhuisde continue.

Zoals we al vaker hebben gezien bij onze 19e eeuwse voorouders, werd ook dit gezin met regelmaat geconfronteerd met de dood. Johannes zelf was nog maar een peuter toen zijn oudere broer Pieter in 1839 overleed, gevolgd door zijn oudere zus Sytske in 1845 en zijn jongere zusje Ytje in 1849. Van de twee oudste kinderen (Jan en Cecilia) weten we dat ze vóór 1838 zijn overleden. De aktes zelf zijn nog niet gevonden, dus we weten niet of zij nog in leven waren toen Johannes geboren werd. Maar ook al zou dat het geval zijn, dan was hij in 1838, op 3-jarige leeftijd, te jong om te hebben beseft wat er was gebeurd.

Het jaar 1849 was sowieso een waar rampjaar voor het gezin. Eerst werd Johannes op woensdag 17 januari 1849 opgepakt wegens diefstal en veroordeeld tot een maand correctionele gevangenisstraf. Johannes was toen 15 jaar oud! En hoe arm het gezin was, blijkt wel uit het feit dat zijn moeder Janke Pieters en zijn zusje Antje (13 jaar oud) op woensdag 5 december 1849 werden opgepakt voor bedelarij. Ze werden beiden veroordeeld tot een maand gevangenisstraf en werden daarna overgeplaatst naar een bedelaars-kolonie.Johannes Jans

In 1857 werd hij opgeroepen voor de Nationale Militie, om gekeurd te worden als soldaat. Daar viel hem ten deel het nummer 344 hetwelk, tot heden, niet opgeroepen zijnde, hem tot geene dienst heeft verpligt. Opmerkelijk is wel dat hij ten tijde van de keuring in Leeuwarden woonachtig was. Maar nog opmerkelijker is het feit dat Johannes per abuis de verkeerde geboortedatum opgaf: 14 mei 1834, terwijl hij toch echt zes dagen eerder geboren was.

Een maand later, op zondag 17 mei 1857, trad hij in Franeker in het huwelijk met Corneliske Jacobs Harkema. Corneliske was op dinsdag 28 mei 1833, des morgens om half zes uren, te Franeker geboren en was het tweede (en laatste) kind van vader Jacob Taekes Harkema en moeder Eeke Gosses de Boer. Het betekent dus dat Corneliske, net als Johannes, 23 jaar oud was op de huwelijksdag. Johannes woonde inmiddels weer in Franeker en verdiende de kost als arbeider, terwijl Corneliske dienstmeid van beroep was. De vader van zowel de bruid als bruidegom waren inmiddels overleden (Jan Jans Deelstra overleed in 1853), terwijl beide moeders bij het huwelijk aanwezig waren. Als getuigen traden op:

  • Klaas Tjeerds Meijer, 36 jaar, ovenknecht, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat
  • Jacob Hofstra, 34 jaar, ovenknecht, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat 
  • Paulus Johannes Kammenga, 33 jaar, arbeider, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat
  • Jan Hendriks Zondervan, 30 jaar, ovenknecht, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat

In de akte lezen we vervolgens nog dat de getuigen wel te weten dat er in de geboorteakte en in het Militie attest twee verschillende geboortedata stonden, alsmede dat Janke Pieters Vlassinga en Vlassenga één en dezelfde persone is. Zowel Johannes als Corneliske verklaarden niet te kunnen schrijven, zulks niet geleerd hebbende.

Johannes en Corneliske zouden samen 1 kindje krijgen:

  1. Jan, 15 maart 1858 te Franeker – 31 maart 1858 te Franeker (16 dagen)

Het kindje werd dus slechts 16 dagen oud. Maar het verdriet zou nog groter worden, want Corneliske overleed op zondag 11 april 1858, des namiddags ten tien ure, in de huizing wijk OV, nummer 40 te Franeker. Corneliske Jacobs Harkema werd slechts 24 jaar oud.Jorwerd

Elf maanden later, op zondag 22 mei 1859, trad Johannes in Franeker opnieuw in het huwelijk, ditmaal met de 22-jarige Feikjen Jans Siesling (Sijsling). Feikjen was op vrijdag 11 maart 1836, te namiddags te half drie ure te Jorwerd geboren en was het derde kind van schipper Jan Harmens Sysling en moeder Hylkje Hanses van der Meulen. Feikjen’s vader was bij het huwelijk aanwezig, net als Johannes’ moeder Janke Pieters (die toen in Leeuwarden woonachtig was). Als getuigen traden op:

  • Lammert Hofstra, 51 jaar, koopman, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat
  • Nolke Jabobs van der Meer, 48 jaar, koopman, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat
  • Thomas Winsemius, 39 jaar, winkelier, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat
  • Harmen Wageveld, 36 jaar, winkelier, woonachtig te Franeker, die den bruidegom noch bruid in den bloede bestaat

Naast het verschil in geboortedatum en de meerdere spellingsvormen van de achternaam Vlassinga, lezen we in de akte ook dat Sysling, Sijsling en Siesling dezelfde zijn. Hieronder de handtekeningen van Feikjen en haar vader. Johannes en zijn moeder tekenden niet, omdat zij niet schrijven konden.Siesling

Johannes en Feikjen kregen samen de volgende kinderen:

  1. Janke, 5 augustus 1860 te Franeker – 26 september 1919 te ‘s-Gravenhage (59 jaar)
  2. Hylkje, 26 maart 1862 te Franeker – 25 maart 1911 te ‘s-Gravenhage (48 jaar)
  3. Jan, 15 november 1863 te Franeker – 24 februari 1937 te Franeker (73 jaar)
  4. Johannes, 18 december 1864 te Franeker – 13 september 1947 te Franeker (82 jaar)
  5. Hans, 23 september 1866 te Franeker – 2 juli 1871 te Franeker (4 jaar)
  6. Anna, 20 februari 1870 te Franeker – 30 januari 1906 te Den Helder (35 jaar)
  7. Hans, 9 september 1872 te Franeker – 17 december 1941 te Amsterdam (69 jaar)
  8. Hendrik, 21 juli 1876 te Franeker – 14 november 1876 te Franeker (3 maanden)
  9. Hendrik, 10 februari 1880 te Franeker – 12 februari 1880 te Franeker (2 dagen)
  10. Levenloos jongetje op 10 februari 1880

Na hun trouwen woonden Johannes en Feikjen op het Vliet 115 te Franeker. Johannes was toen werkzaam als ovenknecht. Het verblijf was kort, want een jaar later verhuisden ze naar het Vliet 121, waar Johannes een winkeltje opende. Vergeet niet dat iedereen, niet gehinderd door enige kennis van zaken, in die tijd een winkeltje kon beginnen. Papieren waren niet nodig. Alles bij elkaar zouden ze acht jaar op het Vliet blijven wonen. In 1869 verhuisde het gezin naar Schilbanken 6. In deze kleine woning woonden ze met zeven opgroeiende kinderen. Johannes had zijn winkel gesloten en was weer arbeider van beroep. In 1875 was het wederom tijd om de benen te strekken en verhuisde het gezin naar Schilbanken 13, waar Johannes wederom een winkeltje had. De originele huisjes op Schilbanken 6 en Schilbanken 13 zijn allang gesloopt; de huidige panden zijn respectievelijk in 1958 en 1900 gebouwd. In 1877 verhuisde het gezin naar Tuinen 79, waar ze tot 1891 zouden blijven wonen. Tussen 1891 en 1894 woonde het gezin in het tolhuis op de Harlingerweg, waar Johannes als tolgaarder de kost verdiende. Het winkeliers leven was definitief voorbij. Maar het bleek niet het einde van het nomadenbestaan te zijn, want in 1894/1895 woonden ze een jaar op de Molensteeg 39. De kinderen waren toen het huis uit, dus ze woonden er met zijn tweeën. Johannes was inmiddels wederom gewoon werkman en zal van alles aangepakt hebben om een boterham te verdienen. Ergens in 1895 was het weer tijd om te vertrekken en verhuisden ze naar de Spaarbankstraat 1. Ze woonden er tot 1897. In 1904 betrokken ze hun laatste woning, op de Heerengracht 49, maar tussen het vertrek uit de Spaarbankstraat en de woning op de Heerengracht zijn ze minimaal nog een keer verhuisd. En misschien wel vaker.

Johannes Deelstra

Het waren koopman Jelle Brijker en venter Wieger Elsinga die zich op 3 september 1919 bij de Burgerlijke Stand vervoegden. Daar zij zij noteren dat Johannes op dinsdag 2 september 1919, des namiddags half vijf te Franeker was overleden. Johannes Jans Deelstra werd 85 jaar oud en was nog altijd als werkman in de weer. Zijn vrouw Feikjen zou hem zeven jaren overleven. Zij overleed tenslotte op dinsdag 11 januari 1927 te Franeker. Feikjen Jans Siesling / Sijsling werd 89 jaar oud.

1578