Pietje Hendriks (1890-1969)

Pietje Deelstra werd op zaterdag 5 juli 1890, om 06.00 uur in de ochtend te Dronrijp geboren, als 14e kind van vader Hendrik Jans en als 7e kind van moeder Baukje Hettenvan. Want zoals we konden zien, was haar vader hertrouwd. Toen Pietje geboren werd, was vader Hendrik inmiddels 45 jaar oud en tasker (voorman van de tegel stapelaars) van beroep.

Veel van haar (half) broertjes heeft Pietje niet gekend. Jan, Marten, Janke, Jan (de 2e), Pieter en nog een zusje met de naam Pietje waren al overleden voordat zij geboren werd. In 1892, twee jaar na haar eigen geboorte, werd Johannes geboren, het laatste kind in het gezin.

g-1371kopie

Pietje trouwde op 20-jarige leeftijd, op zaterdag 15 oktober 1910 in Franekeradeel, met de toen 23-jarige Sikke Dijkstra. Dat moest ook wel, want ze was inmiddels 4 maanden zwanger van haar eerste kind. Op de akte lezen we dat ze arbeidster van beroep was. Dit was dus een van de eerste keren dat de bruid geen dienstmeid genoemd werd. Waarschijnlijk was ze het wel, maar werd het niet meer zo genoemd.

Sikke en Pietje kregen de volgende kinderen:

  1. Freerk, 11 maart 1911 te Dongjum – 10 maart 1978 te Franeker (66 jaar)
  2. Baukje, 1 juni 1912 te Franeker – 21 juli 1912 te Dongjum (1 maand)
  3. Baukje, 7 februari 1914 te Franeker – 10 maart 1914 te Franeker (1 maand)
  4. Baukje, 22 maart 1915 te Franeker – 17 maart 1982 te Franeker (66 jaar)
  5. Hendrik, 23 april 1917 te Franeker – 30 april 1917 te Franeker (8 dagen)
  6. Klaasje, 19 september 1918 te Hitzum – 21 december 1918 te Hitzum (3 maanden)
  7. Klaasje, 8 januari 1920 te Franeker – 20 maart 1988 te Terschelling (68 jaar)
  8. Hendrik, 4 juni 1921 te Franeker – 10 januari 1969 te Harlingen (47 jaar)
  9. Maartje, 15 maart 1923 te Franeker – 16 oktober 2013 te Leeuwarden (90 jaar)
  10. Jan, 29 januari 1925 te Franeker – 22 november 2011 te Leeuwarden (86 jaar)
  11. Antje, 21 januari 1927 te Franeker – 22 oktober 1998 te Enkhuizen (71 jaar)
  12. Pietje, 10 mei 1928 te Franeker – 1 september 2002 te Tzum (74 jaar)
  13. Arjan, 31 juli 1931 te Franeker – 31 mei 2003 te Leeuwarden (71 jaar)

Het is merkwaardig dat Pietje Deelstra zich eind 1918 in Hitzum bevond. Ze kreeg daar in september 1918 een dochtertje en was in december van dat jaar nog steeds aanwezig toen datzelfde dochtertje overleed. Zover bekend woonde er geen familie (van haar of van haar man) in Hitzum, dus waarom ze er was en bij wie, is nog onduidelijk. Wellicht dat het hele gezin tijdelijk naar Hitzum verhuisde, maar de reden daarvoor is nog onbekend. Het was in ieder geval van korte duur, want in 1920 waren ze weer terug in Franeker.

Sikke overleed op dinsdag 4 augustus 1931 te te Zevenhuizen. Hij stierf aan een hartstilstand, letterlijk naast het kraambed van zijn vrouw Pietje, die vier dagen ervoor was bevallen van hun laatste kind. In de bijgesloten advertentie zien we dan ook op de bovenste regel de vermelding dat zoon Arjan is geboren, terwijl een paar regels eronder het overlijden van vader Sikke wordt genoemd.

Overlijden S. Dijkstra

En zo bleef moeder Pietje dus achter met de kinderen in een periode waarin Nederland getroffen werd door een enorme werkloosheid en armoede. De crisis in de jaren dertig bereikte tussen 1933 en 1935 haar hoogtepunt, dus toen Sikke overleed moest het ergste nog komen. Onze moeder (Maartje) was dus nog maar 8 jaar oud toen haar vader overleed. Later vertelde ze ons vaak hoe vreselijk het was om als kind langs de deuren van de gegoede Franekers te gaan en te moeten bedelen voor wat geld voor ons moeke. De angst (door de eeuwen heen trouwens) voor het armenhuis was enorm en het lukte moeder Pietje op de een of andere manier het hoofd (en alle hoofdjes van haar kinderen) boven water te houden. Een enorme prestatie en het is dan ook best begrijpelijk dat haar kinderen haar altijd op handen hebben gedragen.

Pietje was 13 jaar oud toen de gebroeders Wright enkele tientallen meters los van de grond kwamen in een eerste, primitieve vlieg-machine. Vlak voor haar dood zou ze de eerste mens op de maan zien landen. Ze was getuige van de opkomst van de radio, maar ook van de televisie. Een groot deel van haar leven bestond uit sappelen en zorgen, waarbij het niet eens zeker was of ze haar kinderen drie maaltijden per dag kon geven. Maar gelukkig maakte ze de (relatieve) welvaart ook mee, die stapje voor stapje vanaf midden jaren vijftig begon te komen.

Als we in Franeker waren, logeerden we altijd bij opa en oma aan vaderskant. Voor vertrek drukte mijn moeder me dan op het hart dat ik ook even op visite moest bij oma Deelstra. Ik was nog maar acht jaar oud toen oma Deelstra overleed, dus ik herinner me alleen wat flarden van die bezoeken. De lange, donkere gang, oma zittend in de stoel bij het raam en tante Pietje die als een bezige bij heen en weer fladderde. In de kamer hing een onwezenlijke, verstilde zweer en het gesprek (als dat er al was) ging altijd uiterst moeizaam. Ik was nog veel te jong om te begrijpen dat oma al dementeerde en ik geloof ook niet dat me ooit iets vreemds is opgevallen. Mijn oudere broer wel. Die vertelde dan dat ze naar een punt achter hem in de kamer staarde en zei: “Nee, mijnheer de burgemeester, dat is de jongste van Maartsie. Uit Beverwijk. Ja, mijnheer de burgemeester.” Ondanks de onmetelijke afstand die er was tussen die bejaarde vrouw en mijzelf, hing er toch altijd een gevoel van warmte en liefde om haar heen. Als kind voel je dat haarfijn aan, denk ik. Een lieve vrouw, dat was het gevoel dat overbleef als ik weer naar pake en beppe rende. Het bleef ook altijd bij dat ene bezoekje, zodat ik aantonen dat ik aan mijn plicht had voldaan. Nu zou ik haar (en tante Pietje) duizend vragen gesteld hebben, had ik alles willen weten over het leven dat ze achter de rug hadden.

Ze zou haar man Sikke lang overleven want ze overleed pas 38 jaar na zijn dood, op donderdag 18 december 1969 te Harlingen. Ze werd 79 jaar oud.

Beppe Pietje 00

Pietje & Sikke

Advertenties