Hiltje Hendriks (1870-1939)

Hiltje Hendriks Deelstra werd op maandag 8 augustus 1870, des morgens ten half zes ure te Berlikum geboren en was het 2e kind van vader Hendrik Jans Deelstra en moeder Jantje Martens Steenstra. Het was baker Gerritje Tjitzes van Dijk die aangifte deed, omdat Hendrik Jans Deelstra in militaire dienst afwezig is. In totaal zou moeder Jantje Steenstra 7 kinderen ter wereld brengen, waarvan er slechts 2 de volwassen leeftijd bereikten. Hiltje was nog geen 10 jaar oud toen ze haar moeder en 5 broertjes en zusjes had verloren.

atlantis-2

Hiltje trouwde vroeg, op haar 18e al. Dat moest ook wel, want ze inmiddels vier maanden zwanger. Ze trouwde op donderdag 6 juni 1889 in Menaldumadeel met de 27-jarige Jan Gerrits Sikkema. Jan was geboren op maandag 21 april 1862, 13.00 uur in de middag te Midlum. Zijn vader Gerrit Jans Sikkema was landbouwer van beroep en 28 jaar oud toen Jan geboren werd. Zijn moeder Anna Johanna van Groning was 25 jaar oud en haar ouders kwamen inderdaad uit Groningen. Jan woonde in Franeker en werkte als arbeider te Dronrijp. Hiltje woonde op dat moment in Dronrijp, dus de kans is groot dat ze elkaar op deze manier hebben leren kennen. De getuigen waren:

  • Johannes Cornelis Jansen, 44 jaar, secretaris dezer Gemeente, woonachtig te Menaldum, aan de gehuwden vreemd
  • Fetze van Solkema, 44 jaar, klerk, woonachtig te Menaldum, aan de gehuwden vreemd
  • Johan Christiaan Kalverboer, 48 jaar, klerk, woonachtig te Menaldum, aan de gehuwden vreemd
  • Johan Hendrik van der Laan, 39 jaar, veldwachter, woonachtig te Beetgum, aan de gehuwden vreemd 

Sikkema Deelstra

Samen kregen zij de volgende kinderen:

  1. Jantje, 15 november 1889 te Franeker – 25 oktober 1971 te Harlingen (81 jaar)
  2. Anna Johanna, 20 februari 1891 te Franeker – 24 april 1893 te Berlikum (2 jaar)
  3. Gerrit, 12 mei 1892 te Franeker –  14 mei 1893 te Berlikum (1 jaar)
  4. Gerrit, 26 augustus 1893 te Berlikum – 9 januari 1894 te Franeker (4 maanden)
  5. Gerrit, 19 september 1894 te Franeker – 4 november 1894 te Franeker (1 maand)
  6. Levenloos jongetje op 3 juni 1899 te Franeker

Dus het vreselijk patroon herhaalde zich in haar eigen gezin: 6 kinderen geboren en slechts eentje die de volwassen leeftijd zou halen. Het is vrijwel onmogelijk een beeld te vormen van de impact die dit op haar moet hebben gehad. Zes sterfgevallen voor haar tiende levensjaar en dan vervolgens 5 eigen kinderen verliezen voor het 3e levensjaar, waarvan 2 kinderen zelfs binnen 3 weken in 1893.

In 1882 moest Jan Sikkema zich melden bij de Nationale Militie (ofwel: de militaire keuring). En zo hebben we toch een summiere omschrijving van de (toen nog aanstaande) man van Hiltje Hendriks Deelstra:

  • Lengte: 1 meter 690 millimeter
  • Aangezigt: normaal
  • Voorhoofd: normaal
  • Oogen: grijs
  • Neus: normaal
  • Mond: normaal
  • Kin: spits
  • Haar: blond
  • Wenkbraauwen: blond
  • Merkbare Teekenen: geen

Jan was eenige wettige zoon en werd zodoende vrijgesteld van dienst. Maar hij bood zich aan nummerwisselaar, en wel met loteling nummer 22: Marius Boudewijn Spree. Op woensdag 12 april 1882 verzamelden de beide partijen zich bij notaris R. Barends te Heerenveen. Jan Sikkema en zijn moeder Johanna van Groning aan de ene kant en Marius Boudewijn Spree en zijn moeder ProuÏsetta Spree aan de andere kant. En zo betaalde de familie Spree een bedrag van 250 gulden aan de familie Sikkema en ging Jan alsnog voor anderhalf jaar (en officieel voor 5 jaren) onder de wapenen. In 1898 werd dit goochelen met lotelingen en plaatsvervangers bij wet verboden.

Zoals we aan de geboorte- en sterftedata van de kinderen kunnen zien verhuisde het gezin eind 1892, begin 1893 naar Berlikum. In het najaar van 1893 ging het vervolgens weer terug naar Franeker. In 1897-1898 echter komen we Jan, Hiltje en haar dochtertje Jantje tegen in Leeuwarden. Ze vestigden zich op zaterdag 11 september 1897 in de gemeente Leeuwarden, op de Kruisstraat B 28. Ze bleven daar wonen tot 15 april 1898, waarna ze tijdelijk elders verbleven. Op 12 september 1898, dus bijna op de dag af een jaar na hun komst naar Leeuwarden, verhuisde het gezin weer terug naar Franeker. De verhuizingen zullen absoluut met het werk te maken hebben gehad, maar wat, waar en hoe is niet bekend. Wel weten we dat het gezin uiteindelijk naar Groningen zou verhuizen.

Groningen

Jan was nachtwaker van beroep (onze eigen nachtwacht dus) toen hij op dinsdag 20 maart 1923, om 10.00 uur in de ochtend te Groningen overleed. Jan Gerrits Sikkema werd 60 jaar oud.

Maar dat was niet het einde van het verhaal voor Hiltje. Vijf jaar na het overlijden van haar man hertrouwde ze. Ze was inmiddels 58 jaar oud, toen ze op donderdag 20 september 1928 te Harlingen in het huwelijk trad met de 57-jarige Sybe Anthonius Kwast. Sybe was op woensdag 3 mei 1871, des morgens ten twee ure te Harlingen geboren en was het vierde kind van vader Anthonius Sybes Kwast en moeder Rinske Lodewijks Scheffer. Sybe was houtbewerker van beroep, woonde te Harlingen en was nooit eerder getrouwd geweest. Hiltje woonde ook in Harlingen en had dus blijkbaar in de jaren na het overlijden van haar man Groningen voor Harlingen verruild. De ouders van zowel de bruid als de bruidegom waren inmiddels overleden. Sybe’s moeder overleed in mei 1928, dus vier maanden voor het huwelijk van haar zoon. Als getuigen traden op:

  • Jippe Eisma, 59 jaar, gemeentebode, woonachtig te Harlingen
  • Jacob Noordbeek, 49 jaar, gemeentebode, woonachtig te Harlingen

Hiltje Handtek

Sybe woonde in 1918 op Rapenburg 3 te Harlingen, en was leerlooier van beroep. Midden 1928 werkte hij als pakhuisknecht en tijdens zijn trouwen in september van datzelfde jaar was hij dus houtbewerker. Op maandag 3 augustus 1931 vestigden Hiltje en Sybe zich op de Handelstraat 27 te Apeldoorn, waar Sybe als expeditieknecht werkzaam was. Het was maar van korte duur, want op dinsdag 24 mei 1932 verhuisden ze weer terug naar Harlingen. Ze woonden er op het Kerkpad 22 te Harlingen (nu een monument).

Kerkpad

Het was de 52-jarige aanspreker Johan Driesten die de aangifte deed. Hij liet noteren dat Hiltje op zondag 21 mei 1939, om 13.00 uur te Harlingen overleed. Hiltje Hendriks Deelstra werd 68 jaar oud. Sybe zou haar iets meer dan 11 jaar overleven. Hij overleed tenslotte op woensdag 28 juni 1950, te zeven uur twintig te Harlingen. Sybe Anthonius Kwast werd 79 jaar oud.

Advententie Hiltje

Advertenties