DE LANGE ARM DER WET

De lange arm der wet was in de 19e eeuw echt verbluffend lang. Mannen, vrouwen en zelfs kinderen moesten op hun tellen passen, want er was niet veel voor nodig om door een veldwachter in de kraag gevat te worden. Zo kon een kind worden opgepakt voor het maken van een glijdbaan op de openbare straat of voor het werpen met sneeuwballen. Sneeuwpret had zijn prijs, want op beide overtredingen stond een boete van 1 gulden. En wie dat niet kon betalen, ging een dag de gevangenis in. Het klimmen in een boom behoorende tot het openbaar plantsoen leverde dezelfde straf op, net als het spelen met geld op de openbare straat. Kon niet, mocht niet, was verboden. En er stond een boete van maar liefst 3 gulden (of 2 dagen brommen zo u wilt) voor het smijten met steenen over eene omheining van een tuin.

Vrouwen waren eeuwenlang aan huis gebonden, dus je zou verwachten dat ze weinig verkeerd konden doen. Maar ook voor een huisvrouw loerde er overal gevaar. Zo kon zij een boete of een gevangenisstraf tegemoet zien voor het uitkloppen van kleeden anders dan des voormiddags tot 12 uur of voor het schrobben van de openbare straat na 12 uur. Ook het plaatsen van een linnenrak op de openbare straat werd niet gewaardeerd. Wij schromen dan misschien om de vuile was buiten te hangen, in de 19e eeuw ging je de bak in als je de schone was buiten hing. Soms vroeg zo’n vrouw ook echt om problemen. Bijvoorbeeld door het ledigen van een emmer gevuld met uitwerpselen op het ijs of nog erger: het ledigen van een emmer secreetmest in het openbaar water. Waarbij het woord secreet trouwens verwijst naar de beerput en niet naar de vrouw in kwestie.

Prison-001

Mannen hadden het ook niet makkelijk. Voor het niet tijdig strijken van de zeilen bijvoorbeeld moest je een boete van 2 gulden betalen (of 1 dag zitten). Het met de kruiwagen over de klinkersteenen rijden was ook verboden, net als het visschen in eens anders vischwater. Dat laatste kostte je 3 piek of 2 dagen. Het veroorzaken van nachtgerucht werd je ook niet in dank afgenomen: vijf en een halve gulden boete of drie dagen. Maar dat was nog niets vergeleken bij het het niet binnen den bij wet bepaalde termijn aangifte doen van de geboorte van een kind. Acht gulden boete mijnheer. Zo goed het hebben van meer dan 25 kilogram buskruid in huis gestraft werd met 25 gulden boete of 5 dagen gevangenisstraf. Och, het was een tijd van korte lontjes.

De lange arm der wet was zo lang, dat zelfs veldwachters op hun hoede moesten zijn. Zo werden er in mei 1878 een paar kerels opgepakt wegens ordeverstoring en het drinken na sluitingstijd. In de rechtbank echter beklaagden de beklaagden zich over de veldwachter die hen had gearresteerd. Die was, zo beweerden de mannen althans, zelf dronken geweest. Het moet niet gekker worden. Maar bij de rechtzitting bleek dat de veldwachter iemand was die zoodanig spreekt, loopt en handelt, dat men den indruk kan krijgen dat hij dronken is zonder dat zulks het geval is. Een merkwaardige uitleg, zeker omdat de veldwachter in kwestie toegaf die avond twee slokjes te hebben gebruikt. De rechter concludeerde ferm dat de veldwachter niet bij zijn volle bewustzijn was toen het voorval plaatsvond.

Advertenties